Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 45
Devanagari script
सा गृहीता मया दीर्घं प्रकुर्वाणा महास्वनम् । तातेति च विमानस्था रुरोदातीव भद्रक
Transliteration
sā gṛhītā mayā dīrghaṃ prakurvāṇā mahāsvanam | tāteti ca vimānasthā rurodātīva bhadraka
Translation
I held her fast for a long time; she raised a great cry. ‘Father!’ she wailed, and there in the aerial car she wept, as if helpless—O good one.
Word by Word
साshe
सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम
गृहीता(was) seized/taken
गृहीता:
Karma (Object/कर्म)
TypeVerb
Rootग्रह् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (Past Passive Participle/क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे कर्तृ-निर्देशः ‘मया’
मयाby me
मया:
Karana/Agent in passive (करण/कर्तृ)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
दीर्घम्for a long time/long
दीर्घम्:
Adverbial (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootदीर्घ (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण)
प्रकुर्वाणाmaking/uttering
प्रकुर्वाणा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootप्र + कृ (धातु) + शतृ (वर्तमान-कृदन्त)
Formवर्तमानकाले कर्तरि कृदन्त (Present Active Participle/शतृ), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘सा’ इत्यस्य विशेषणम्
महास्वनम्a loud cry/great sound
महास्वनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमहास्वन (प्रातिपदिक: महा + स्वन)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (प्रयोगे नपुंसक), द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; समासः कर्मधारयः (‘महान् स्वनः’ = great sound)
तातfather!
तात:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootतात (सम्बोधन-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन
इतिthus
इति:
Discourse marker (इति-प्रयोग)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय (उद्धरण/वाक्य-समाप्ति सूचक)
चand
च:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय/Conjunction)
विमानस्थाstanding/being in the aerial car
विमानस्था:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootविमान + स्था (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी/सप्तमी-तत्पुरुषः (‘विमाने स्थिता’ = situated in an aerial car)
रुरोदshe cried
रुरोद:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootरुद् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
अतिवvery much/exceedingly
अतिव:
Adverbial (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअति + इव (अव्यय-समूह)
Formअव्यय; ‘इव’ उपमा, ‘अति’ तीव्रता-सूचक; संहितायाम् ‘अतीव’
भद्रकO Bhadraka
भद्रक:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootभद्रक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन; श्रोत्रे संबोधनम्
Speaker
Lomaharṣaṇa (Sūta) (deduced—Māheśvarakhaṇḍa narrative frame)
Visual Art Cues
Scene: A young woman in an aerial car (vimāna) weeps and cries ‘Father!’ while being held fast; the sky is the stage, with a sense of helplessness and urgency.
Characters & Entities
V
VimānaF
Father (tāta)M
Muni (implied)FAQs
Harm done under the sway of desire causes immediate suffering; dharma upholds protection of the vulnerable and condemns coercion.
No specific sacred place is mentioned in this verse.
None.