Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 21
Devanagari script
न्याय्यमेतत्कृते पूर्वं नष्टा यत्कामिनां गणाः । शरीरक्षयपर्याप्तं क्षीयते यदि कामिनाम्
Transliteration
nyāyyametatkṛte pūrvaṃ naṣṭā yatkāmināṃ gaṇāḥ | śarīrakṣayaparyāptaṃ kṣīyate yadi kāminām
Translation
“It is only fitting,” he thought, “that in former times multitudes of lovers perished—if, for the sake of desire, the very body itself is worn away to the point of ruin.”
Word by Word
न्याय्यम्proper, just
न्याय्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootन्याय्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; विशेषणम् (neuter nom/acc sg adjective)
एतत्this
एतत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; सर्वनाम (pronoun)
कृतेfor (the sake of)
कृते:
Nimitta/Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootकृत (कृ धातु, क्त-प्रत्यय; कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; ‘कृते’ = हेतु/निमित्ते (locative of cause: for the sake of)
पूर्वम्formerly, earlier
पूर्वम्:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपूर्व (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; कालवाचक-क्रियाविशेषण (temporal adverb)
नष्टाःdestroyed, perished
नष्टाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootनष्ट (नश् धातु, क्त-प्रत्यय; कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त विशेषणम् (past participle: destroyed)
यत्since, because
यत्:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्यय; सम्बन्धबोधक-निपात (correlative particle: since/that)
कामिनाम्of lovers, of desirous men
कामिनाम्:
Sambandha (Genitive/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकामिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6), बहुवचन (genitive plural)
गणाःgroups, multitudes
गणाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन (nominative plural)
शरीरक्षयपर्याप्तम्sufficient to destroy the body
शरीरक्षयपर्याप्तम्:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeAdjective
Rootशरीर (प्रातिपदिक) + क्षय (प्रातिपदिक) + पर्याप्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; तत्पुरुष-समासः (शरीरस्य क्षये पर्याप्तम् = sufficient for bodily destruction)
क्षीयतेdiminishes, wastes away
क्षीयते:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootक्षी (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद (is diminished)
यदिif
यदि:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
Formअव्यय; शर्तार्थक-निपात (conditional particle)
कामिनाम्of lovers
कामिनाम्:
Sambandha (Genitive/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकामिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6), बहुवचन (genitive plural)
Speaker
Bhaimi (internal reflection, as per context)
Visual Art Cues
Scene: A love-struck figure inwardly reflecting on the ruinous power of desire, with a dim, contemplative setting suggesting bodily exhaustion and mental turmoil.
Characters & Entities
B
BhaimiFAQs
Unchecked kāma can consume vitality; dharma values restraint and discernment over obsession.
No tīrtha is referenced in this verse.
None in this verse.