Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 54
Devanagari script
विप्रैरुत्थाय संपृष्टः कस्त्वं विप्र क्व चागतः । किं वा प्रार्थयसे ब्रूहि यत्ते मनसि रोचते
Transliteration
viprairutthāya saṃpṛṣṭaḥ kastvaṃ vipra kva cāgataḥ | kiṃ vā prārthayase brūhi yatte manasi rocate
Translation
The brāhmaṇas rose and questioned him: “Who are you, O brāhmaṇa, and from where have you come? Tell us—what do you seek, what is it that delights your mind?”
Word by Word
विप्रैःby the Brahmins
विप्रैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गम्, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचनम्
उत्थायhaving risen
उत्थाय:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootउद् + स्था (धातु) → उत्थाय (क्त्वा-प्रत्यय)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्तः (gerund/absolutive) ‘उत्थाय=उत्थित्वा’; पूर्वक्रिया
संपृष्टःquestioned/asked
संपृष्टः:
Karta (Predicate adjective/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम् + प्रच्छ् (धातु) → संपृष्ट (कृदन्त)
Formक्त/PPP; पुंलिङ्गम्, प्रथमा (1st), एकवचनम्; अहम् (अध्याहृत) इत्यस्य विशेषणम्
कःwho
कः:
Karta (Subject complement/कर्ता)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्गम्, प्रथमा (1st), एकवचनम्
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; प्रथमा (1st), एकवचनम्
विप्रO Brahmin
विप्र:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गम्, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचनम्
क्वwhere
क्व:
Sambandha (Interrogative/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootक्व (अव्यय)
Formप्रश्नवाचक-अव्ययम् (interrogative adverb: where)
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्ययम् (and)
आगतःhave come
आगतः:
Karta (Predicate/कर्ता)
TypeVerb
Rootआ + गम् (धातु) → आगत (कृदन्त)
Formक्त/PPP; पुंलिङ्गम्, प्रथमा (1st), एकवचनम्; ‘त्वम्’ इत्यस्य विधेय-विशेषणम् (predicate)
किम्what
किम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; नपुंसकलिङ्गम्, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचनम्
वाor
वा:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-निपातः (or/indeed)
प्रार्थयसेyou request/seek
प्रार्थयसे:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + अर्थ् (धातु)
Formलट्-लकारः (Present), मध्यमपुरुषः (2nd person), एकवचनम्; आत्मनेपदम्
ब्रूहिtell (me)
ब्रूहि:
Kriya (Command/क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलोट्-लकारः (Imperative), मध्यमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
यत्whatever/that which
यत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; नपुंसकलिङ्गम्, प्रथमा/द्वितीया (relative; here object of ‘ब्रूहि’), एकवचनम्
तेyour
ते:
Shashthi-sambandha (Genitive/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; षष्ठी (6th/Genitive) एकवचनम् (your) / चतुर्थी (4th/Dative) एकवचनम् (to you) — अत्र ‘मनसि’ इत्यन्वये षष्ठी (your) अधिकयुक्ता
मनसिin (your) mind
मनसि:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गम्, सप्तमी (7th/Locative), एकवचनम्
रोचतेpleases/appears desirable
रोचते:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootरुच् (धातु)
Formलट्-लकारः (Present), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; आत्मनेपदम्
Speaker
Nārada (narrating); dialogue spoken by the Vipras
Characters & Entities
V
Vipras (Brāhmaṇas)FAQs
Dharma begins with respectful inquiry—honoring a guest includes asking identity, origin, and need with courtesy.
The sacred gathering at the tīrtha/saṅgama, where hospitality norms are carefully observed.
Atithya-dharma in practice: rising to greet and formally asking the guest’s purpose and request.