Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 56

Devanagari script

उत्सन्नपतृदेवेज्याः स्वकर्मत्यागिनश्च ये । दुःशीला नास्तिकाः पापा न सदा सत्यवादिनः

Transliteration

utsannapatṛdevejyāḥ svakarmatyāginaśca ye | duḥśīlā nāstikāḥ pāpā na sadā satyavādinaḥ

Translation

Those who let the worship of ancestors and the gods fall into neglect, who abandon their rightful duties, who are of corrupt conduct, unbelieving (nāstika), sinful, and not steadfast in truth—such people are condemned.

Word by Word

• उत्सन्नपतृदेवेज्याः: those whose worship of ancestors and gods has lapsed
• उत्सन्नपतृदेवेज्याः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: उत्सन्न (कृदन्त/भूतकृदन्त, √सद्/सद्-धातु ‘to sink/decay’ + उपसर्ग उत्) + पितृ (प्रातिपदिक) + देवेज्या (प्रातिपदिक; देव + इज्या ‘worship’)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; बहुपद-तत्पुरुषसमासः (पतृदेवेज्या = पितॄणां देवानां च इज्या; उत्सन्ना पतृदेवेज्या येषां ते) विशेषणरूपेण

• स्वकर्मत्यागिनः: abandoners of their own duties
• स्वकर्मत्यागिनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: स्व (प्रातिपदिक) + कर्म (प्रातिपदिक) + त्यागिन् (प्रातिपदिक; √त्यज् धातु ‘to abandon’ + इन्-प्रत्यय)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; तत्पुरुषसमासः (स्वकर्म = स्वस्य कर्म; स्वकर्मत्यागिन् = स्वकर्म त्यजति इति)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)

• ये: who
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; सम्बन्धक-सर्वनाम (relative pronoun)

• दुःशीला: ill-conducted
• दुःशीला: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: दुः (उपसर्ग/निपात) + शील (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; कर्मधारयसमासः (दुष्टं शीलं येषां ते)

• नास्तिकाः: atheists/deniers
• नास्तिकाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: न (निपात) + आस्तिक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; नास्तिक-शब्दः (न आस्तिकः)

• पापाः: sinful
• पापाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: पाप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषणम्

• न: not
• न: Sambandha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्यय (negation particle)

• सदा: always
• सदा: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: सदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb of time)

• सत्यवादिनः: truth-speakers
• सत्यवादिनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सत्य (प्रातिपदिक) + वादिन् (प्रातिपदिक; √वद् धातु ‘to speak’ + इन्-प्रत्यय)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; तत्पुरुषसमासः (सत्यं वदति इति)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (deduced)

Skanda Dialogue

Listener: An inquiring sage/assembly (contextual)

Visual Art Cues

Scene: A didactic assembly: a sage-teacher enumerates adharma; in the background, neglected ancestral rites—unlit śrāddha fire, unattended pitṛ-tarpaṇa vessel—contrasted with a devotee maintaining worship and truthfulness.

Characters & Entities

• Pitṛs
• Devas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Spiritual life requires fidelity to truth, worship, and svadharma; neglect and denial erode merit and character.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

None is named; it is a general dharma-criterion for purity in pilgrimage and worship.

What ritualistic prescription is mentioned?

Maintain pitṛ offerings and deva worship and uphold truth; no specific procedure is given here.