Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 48

Devanagari script

इति संस्तूय वरदं शूलपाणिमुमापतिम् । प्रणिपत्य उमापुत्रो नमोनम उवाच ह

Transliteration

iti saṃstūya varadaṃ śūlapāṇimumāpatim | praṇipatya umāputro namonama uvāca ha

Translation

Having thus praised the boon-giving Lord—Śūlapāṇi, the consort of Umā—Umā’s son bowed down and again and again said, “Salutations, salutations.”

Word by Word

• इति: thus
• इति: Discourse marker (इति-प्रयोग)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; इत्यर्थक-निदर्शन (quotative/thus)

• संस्तूय: having praised
• संस्तूय: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: सम्-स्तु (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; धातुः स्तु (स्तुतौ) उपसर्गः सम्

• वरदम्: the boon-giver
• वरदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वरद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; विशेष्य (object)

• शूलपाणिम्: the one who holds a trident
• शूलपाणिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शूल-पाणि (प्रातिपदिक; शूल + पाणि)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः बहुव्रीहिः (शूलः पाणौ यस्य सः)

• उमापतिम्: the husband of Umā
• उमापतिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: उमा-पति (प्रातिपदिक; उमा + पति)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (उमायाः पतिः)

• प्रणिपत्य: having bowed down
• प्रणिपत्य: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: प्र-नि-पत् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; धातुः पत् (गतौ/पतने) उपसर्गाः प्र, नि

• उमापुत्रः: Umā’s son (Kumāra)
• उमापुत्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: उमा-पुत्र (प्रातिपदिक; उमा + पुत्र)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (उमायाः पुत्रः)

• नमः: salutation
• नमः: Karma (Utterance/उक्ति-वस्तु)
• Type: Noun
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नमस्कारार्थक-प्रयोग

• नमः: salutation (again)
• नमः: Karma (Utterance/उक्ति-वस्तु)
• Type: Noun
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; पुनरुक्ति (repetition for emphasis)

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (perfect/परोक्षभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• ह: indeed
• ह: Discourse particle (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: ह (अव्यय)
• Form: अव्यय; पदपूरण/निपात (expletive particle)

Speaker

Narrator (within Māheśvarakhaṇḍa context, likely Sūta/Lomaharṣaṇa)

Characters & Entities

• Śiva
• Śūlapāṇi
• Umā
• Umāpati
• Umāputra (Skanda)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True praise culminates in humility—prostration and repeated remembrance of the divine as the giver of boons.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No site is mentioned; the verse bridges the hymn to the ensuing dialogue and blessings.

What ritualistic prescription is mentioned?

Praṇipāta (prostration) and repeated salutations are modeled as core devotional practices.