Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 19

Devanagari script

ततो महेश्वरः प्राह सत्यमेतत्सुरोदितम् । ब्रह्माद्यास्तं तथा प्राहुरत्र भूयोऽप्यथो गुरुः

Transliteration

tato maheśvaraḥ prāha satyametatsuroditam | brahmādyāstaṃ tathā prāhuratra bhūyo'pyatho guruḥ

Translation

Then Maheśvara said, “True indeed is what the gods have spoken.” Brahmā and the others said the same, and again the Guru affirmed it here.

Word by Word

• ततः: then
• ततः: —
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: काल/क्रमवाचक-अव्ययम् (adverb: 'then/thereupon')

• महेश्वरः: Maheśvara (Śiva)
• महेश्वरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महेश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• प्राह: said
• प्राह: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + अह्/ब्रू (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्; ‘प्राह’ = ‘उवाच’ (he said)

• सत्यम्: true
• सत्यम्: —
• Type: Noun
• Root: सत्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विधेय-नाम (true)

• एतत्: this
• एतत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (this)

• सुर-उदितम्: spoken by the gods
• सुर-उदितम्: —
• Type: Adjective
• Root: सुर (प्रातिपदिक) + उदित (प्रातिपदिक/कृदन्त from √उद्)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः (षष्ठी): ‘सुरैः उदितम्’ = ‘by the gods spoken/uttered’ (Ppp ‘उदित’)

• ब्रह्म-आद्याः: Brahmā and others
• ब्रह्म-आद्याः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुषः ‘ब्रह्मा आदिः येषाम्’ (Brahmā and others)

• तम्: him / that
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (him/that)

• तथा: likewise
• तथा: —
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्ययम् (adverb: 'so/likewise')

• प्राहुः: said
• प्राहुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + अह्/ब्रू (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपदम्; ‘they said’

• अत्र: here / in this matter
• अत्र: —
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्ययम् (here/in this matter)

• भूयः: again / further
• भूयः: —
• Type: Indeclinable
• Root: भूयस् (अव्यय/तुल्याधिकरण-रूप)
• Form: पुनरर्थक-अव्ययम् (adverb: 'again/further/more')

• अपि: also
• अपि: —
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपातः (also)

• अथ: then
• अथ: —
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अनन्तर/प्रस्तावक-निपातः (then/now)

• गुरुः: the guru/teacher
• गुरुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गुरु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Maheśvara (Śiva)

Characters & Entities

• Maheśvara (Śiva)
• Devas
• Brahmā
• Guru (honorific)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

When divine and guru testimony converge, the tīrtha’s sanctity becomes a settled dharmic truth.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The same Mahī–Sāgara Saṅgama tīrtha whose greatness the devas had just described.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct prescription; it provides confirmation/authorization for the rites already praised (snāna, Pitṛ satisfaction).