Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 7

Devanagari script

तदिदं हृदि धार्यं ते किं वा त्वं तात मन्यसे । भ्राता युधिष्ठिरो यस्य सखा यस्य स केशवः

Transliteration

tadidaṃ hṛdi dhāryaṃ te kiṃ vā tvaṃ tāta manyase | bhrātā yudhiṣṭhiro yasya sakhā yasya sa keśavaḥ

Translation

Therefore keep this teaching held in your heart. What do you think, dear one—when your brother is Yudhiṣṭhira and your friend is Keśava?

Word by Word

• तत्: that
• तत्: Karta (Subject/Topic)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम

• इदम्: this
• इदम्: Karta (Apposition)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम

• हृदि: in the heart
• हृदि: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: हृद् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (7th/Locative), एकवचनम्

• धार्यम्: to be held/kept
• धार्यम्: Kriya (Predicate necessity)
• Type: Adjective
• Root: धृ (धारणे) धातु + यत् (यत्-प्रत्यय; भाव्य/कर्तव्य)
• Form: यत्-प्रत्ययान्त (gerundive/कर्तव्यता); नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विधेय-विशेषणम् (to be held)

• ते: for you
• ते: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी/चतुर्थी-विभक्तिः, एकवचनम्; अत्र चतुर्थी (Dative)

• किम्: what
• किम्: Karma (Interrogative object)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; प्रश्नार्थक

• वा: or
• वा: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: विकल्प-अव्यय (disjunctive particle)

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; मध्यम-पुरुषार्थक सर्वनाम

• तात: dear one/father
• तात: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: तात (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्तिः (Vocative), एकवचनम्

• मन्यसे: think, consider
• मन्यसे: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मन् (मन्यते) धातु
• Form: लट्-लकारः (Present), मध्यम-पुरुषः (2nd person), एकवचनम्; आत्मनेपदम्

• भ्राता: brother
• भ्राता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भ्रातृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• युधिष्ठिरः: Yudhiṣṭhira
• युधिष्ठिरः: Karta (Apposition)
• Type: Noun
• Root: युधिष्ठिर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; व्यक्तिनाम

• यस्य: whose
• यस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम

• सखा: friend
• सखा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सखि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• यस्य: whose
• यस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम

• केशवः: Keśava (Kṛṣṇa)
• केशवः: Karta (Predicate nominative)
• Type: Noun
• Root: केशव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; व्यक्तिनाम

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta) (deduced)

Visual Art Cues

Scene: A counselor addresses a young prince: the words appear as a glowing script entering the listener’s heart-lotus; behind them, faint iconic presences of Yudhiṣṭhira (crowned, calm) and Keśava (four-armed or charioteer aspect) signify dharma and divine friendship.

Characters & Entities

• Yudhiṣṭhira
• Keśava
• Pāṇḍava

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Hold dharmic instruction inwardly; right counsel and noble associations strengthen one’s path.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

None directly; it is a contextual exhortation within a tīrtha-discussion.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it emphasizes remembrance and reflection on dharmic teaching.