Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 39
Devanagari script
अभिमान धना वीरा धनस्य पदानुगाः । तानमर्षाच्च संप्रेक्ष्य दानवश्चंडपौरुषः
Transliteration
abhimāna dhanā vīrā dhanasya padānugāḥ | tānamarṣācca saṃprekṣya dānavaścaṃḍapauruṣaḥ
Translation
Those heroes, rich in pride, were attendants who followed in Kubera’s footsteps. Seeing them, the Dānava—fierce in valor—burned with intolerant wrath.
Word by Word
अभिमानधनाःwhose wealth was pride
अभिमानधनाः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअभिमान + धन (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समासः (अभिमानः धनं येषाम् = whose wealth is pride); पुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्; विशेषणम् वीराः
वीराःheroes; warriors
वीराः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवीर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्
धनस्यof Dhana (Kubera)
धनस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootधन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे षष्ठी एकवचनम् (genitive singular)
पदानुगाःfollowers; attendants
पदानुगाः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeNoun
Rootपद + अनुग (कृदन्त/प्रातिपदिक; √गम् with अनु)
Formतत्पुरुष-समासः (पदानि अनुगच्छन्ति = followers of the footsteps); पुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्; ‘वीराः’ इत्यस्य विशेषणम्
तान्them
तान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया बहुवचनम् (accusative plural)
अमर्षात्from intolerance; in anger
अमर्षात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootअमर्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे पञ्चमी एकवचनम् (ablative singular)
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय) = conjunction
संप्रेक्ष्यhaving seen
संप्रेक्ष्य:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootसम् + प्र + ईक्ष् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund) = having looked at/observed
दानवःthe Dānava (demon)
दानवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदानव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्
चण्डपौरुषःof fierce prowess
चण्डपौरुषः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootचण्ड + पौरुष (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समासः (चण्डं पौरुषं यस्य = of fierce valor); पुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्; विशेषणम् दानवः
Speaker
Sūta (Lomaharṣaṇa) addressing the sages (deduced)
Visual Art Cues
Scene: Proud Yakṣa heroes stand firm around the crown; opposite them a Dānava with blazing eyes and tense muscles glares, anger rising like fire.
Characters & Entities
K
Kubera (Dhana/Dhanada)Y
Yakṣa attendants (implied)D
DānavaFAQs
Pride provokes conflict; the purāṇic lens warns that ego and intolerance (amarṣa) inflame violence.
No location or tīrtha is cited in this verse.
None.