Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 5
Devanagari script
एकः पाशुपत श्रेष्ठो वाल्मीकिरिति संज्ञितः । तपश्चचार स मुनिः कपर्दीशं समर्चयन्
Transliteration
ekaḥ pāśupata śreṣṭho vālmīkiriti saṃjñitaḥ | tapaścacāra sa muniḥ kapardīśaṃ samarcayan
Translation
There was a foremost devotee of Paśupati, renowned as Vālmīki. That sage practiced austerity, worshipping Kapardīśa (Śiva) with reverence.
Word by Word
एकःone
एकः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन
पाशुपतःa Pāśupata devotee
पाशुपतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपाशुपत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
श्रेष्ठःexcellent; foremost
श्रेष्ठः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootश्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (qualifier)
वाल्मीकिःVālmīki
वाल्मीकिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवाल्मीकि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
इतिthus
इति:
Sambandha (Marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; उद्धरण/निरूपणार्थक (quotative particle)
संज्ञितःnamed; called
संज्ञितः:
Karta (Subject complement/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम् + ज्ञा (धातु) → संज्ञित (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि प्रयोगः (named/called)
तपःausterity
तपः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
चकारperformed
चकार:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
मुनिःsage
मुनिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
कपर्दीशम्Lord Kapardī (Śiva)
कपर्दीशम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकपर्दिन् + ईश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (कपर्दिनः ईशः)
समर्चयन्worshipping
समर्चयन्:
Kriya-vishesana (Concurrent action/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootसम् + अर्च् (धातु) → अर्चयत् (कृदन्त)
Formवर्तमानकृदन्त (Present Active Participle/शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्रियाविशेषणभावे (while worshipping)
Speaker
Skanda (deduced from Kāśīkhaṇḍa context: Skanda speaking to Agastya)
Characters & Entities
V
VālmīkiP
PaśupatiK
Kapardīśa (Śiva)FAQs
True greatness is measured by devotion and disciplined tapas offered to Śiva, the Lord of all beings (Paśupati).
The Kāśī-khaṇḍa setting implies Kāśī’s sacred sphere, but this verse primarily introduces the devotee and his worship rather than naming a tīrtha.
Tapas (austerity) and proper arcana (worship) of Śiva (Kapardīśa).