Home›Skanda Purana›Kashi Khanda›Uttara Ardha›Adhyaya 4›Shloka 22
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 22

Devanagari script

मूर्तं भयानकमिव सर्वप्राणिभयप्रदम् । हृदयाकंपनं दृष्ट्वा तं प्रेतं वृद्धतापसः । अतिदीनाननं कस्त्वमिति धैर्येण पृष्टवान्

Transliteration

mūrtaṃ bhayānakamiva sarvaprāṇibhayapradam | hṛdayākaṃpanaṃ dṛṣṭvā taṃ pretaṃ vṛddhatāpasaḥ | atidīnānanaṃ kastvamiti dhairyeṇa pṛṣṭavān

Translation

Seeing that preta—like fear made manifest, a giver of terror to all beings, making the heart tremble—the aged ascetic, with steady courage, asked: “O you of most pitiable face, who are you?”

Word by Word
मूर्तम्embodied, manifest
मूर्तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootमूर्त (कृदन्त; √मूर्च्/मूर्त-भावे, क्त/निष्पन्नविशेषण)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन
भयानकम्terrifying
भयानकम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootभयानक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन
इवas if, like
इव:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमावाचक-अव्यय (particle of comparison)
सर्व-प्राणि-भय-प्रदम्giving fear to all beings
सर्व-प्राणि-भय-प्रदम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + प्राणि (प्रातिपदिक) + भय (प्रातिपदिक) + प्रद (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (सर्वेभ्यः प्राणिभ्यः भयम् प्रददाति)
हृदय-आकम्पनम्heart-trembling
हृदय-आकम्पनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootहृदय (प्रातिपदिक) + आकम्पन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (हृदयस्य आकम्पनम्)
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Root√दृश् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund/absolutive): ‘having seen’
तम्that (one), him
तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; सर्वनाम
प्रेतम्ghost, departed spirit
प्रेतम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootप्रेत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन
वृद्ध-तापसःthe aged ascetic
वृद्ध-तापसः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवृद्ध (प्रातिपदिक) + तापस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; समासः—कर्मधारयः (वृद्धः तापसः)
अति-दीन-आननम्with a very wretched face
अति-दीन-आननम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootअति (अव्यय) + दीन (प्रातिपदिक) + आनन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; अव्ययीभावसमासः (अतिशयेन दीनम् आननम् यस्य)
कःwho?
कः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; प्रश्नवाचक-सर्वनाम
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; मध्यमपुरुष-सर्वनाम
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/वाक्यसमाप्तिसूचक-अव्यय (quotative particle)
धैर्येणwith courage, firmly
धैर्येण:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootधैर्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन
पृष्टवान्asked
पृष्टवान्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√प्रच्छ् (धातु)
Formकृत्-प्रत्ययान्त (क्तवतु); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; भूतकालार्थे (perfective past): ‘asked’
Speaker

Skanda (narrating); within the story an aged ascetic speaks to the preta

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣi-sabhā (frame implied)

Visual Art Cues

Scene: An aged ascetic stands firm, unshaken, facing a terrifying preta that seems like embodied fear; the ascetic’s calm posture contrasts with the preta’s pitiable face and menacing aura.

Characters & Entities
K
Kāśī
P
preta
V
vṛddha-tāpasa (aged ascetic)

FAQs

True tapas is courage joined with compassion—meeting terror with steady inquiry that can lead to liberation.

Kāśī is the sacred stage where such transformative encounters and teachings unfold in the Skanda Purāṇa.

None explicitly; the verse introduces a moral dialogue rather than a rite.

←Previous Verse
Next Verse→