Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 55

Devanagari script

वीरभद्रो नभश्चैव कर्दमालिप्तविग्रहः । स्थूलकर्णो महाबाहुरसिपारे व्यवस्थिताः

Transliteration

vīrabhadro nabhaścaiva kardamāliptavigrahaḥ | sthūlakarṇo mahābāhurasipāre vyavasthitāḥ

Translation

Vīrabhadra and Nabhas, and also Kardamāliptavigraha, Sthūlakarṇa, and Mahābāhu—these are stationed on the farther side of the Asi river.

Word by Word

• वीरभद्रः: Vīrabhadra
• वीरभद्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वीर + भद्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (वीरः भद्रः) नाम

• नभः: Nabhas
• नभः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नभस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नाम (Nabhas)

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (emphasis)

• कर्दमालिप्तविग्रहः: one whose body is smeared with mud
• कर्दमालिप्तविग्रहः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कर्दम + आलिप्त + विग्रह (प्रातिपदिक; आलिप्त = √लिप् + आ, क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः (कर्दमेन आलिप्तः विग्रहः यस्य सः)

• स्थूलकर्णः: one with large ears
• स्थूलकर्णः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स्थूल + कर्ण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः (स्थूलौ कर्णौ यस्य सः)

• महाबाहुः: one with mighty arms
• महाबाहुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महा + बाहु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः (महान्तौ बाहू यस्य सः)

• असिपारे: on the far side of the sword (i.e., sword-side region)
• असिपारे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: असि + पार (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; तत्पुरुषः (असेः पारः)

• व्यवस्थिताः: stationed/arranged
• व्यवस्थिताः: Karta (Subject-Qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्था (धातु) + व्यवस्थित (कृदन्त; वि+अव+√स्था, क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; भूतकृदन्त (क्त), विशेषण

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Asī (Assi) boundary of Kāśī

Type: ghat

Visual Art Cues

Scene: Beyond the Asī river stands Vīrabhadra with a fierce protective stance, accompanied by Nabhas, Kardamāliptavigraha (mud-smeared form), Sthūlakarṇa (large-eared), and Mahābāhu (mighty-armed), forming a vigilant cordon at the river’s edge.

Characters & Entities

• Kāśī (Vārāṇasī)
• Asi (river)
• Vīrabhadra
• Nabhas
• Kardamāliptavigraha
• Sthūlakarṇa
• Mahābāhu

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Kāśī’s liminal spaces—its river boundaries—are sanctified and protected, highlighting the kṣetra’s divine administration.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī, specifically the region associated with the Asi river boundary.

What ritualistic prescription is mentioned?

No ritual instruction appears; the focus is on sacred geography and guardians.