Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 5

Devanagari script

समीहितार्थ संसिद्धिर्लभ्यते पुण्यभारतः । तच्च पुण्यं भवेद्विप्र श्रुतिवर्त्मसभाजनात्

Transliteration

samīhitārtha saṃsiddhirlabhyate puṇyabhārataḥ | tacca puṇyaṃ bhavedvipra śrutivartmasabhājanāt

Translation

Success in one’s desired aims is obtained through accumulated merit. And that merit, O Brāhmaṇa, arises from honoring the path laid down by the Śruti (the Vedas).

Word by Word

• समीहितार्थ: desired aim/object
• समीहितार्थ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: समीहित-अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः कर्मधारय/तत्पुरुषः (समीहितः अर्थः)

• संसिद्धिः: complete success
• संसिद्धिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: संसिद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• लभ्यते: is obtained
• लभ्यते: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: लभ् (धातु)
• Form: लट् (present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम्; कर्मणि-प्रयोगः (is obtained)

• पुण्यभारतः: O virtuous Bhārata
• पुण्यभारतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुण्य-भारत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (पुण्यः भारतः)

• तत्: that
• तत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम (तच्च इत्यत्र)

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (and)

• पुण्यम्: merit
• पुण्यम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• भवेत्: would be/should be
• भवेत्: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• विप्र: O brāhmaṇa
• विप्र: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

• श्रुतिवर्त्मसभाजनात्: from association with the path of the Vedas
• श्रुतिवर्त्मसभाजनात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: श्रुति-वर्त्म-सभाजन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; समासः तत्पुरुषः (श्रुतेः वर्त्म = श्रुतिवर्त्म; तस्य सभाजनम्)

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Avimukta (contextual)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Vipra/Brāhmaṇa (addressed)

Visual Art Cues

Scene: Skanda explains a moral causality: desired aims succeed through merit, and merit comes from honoring the Vedic path; listeners appear contemplative, with Vedic symbols (fire altar, manuscripts).

Characters & Entities

• Skanda
• Śruti (Vedas)
• Agastya (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Worldly and spiritual success is rooted in puṇya, and puṇya is strengthened by respecting and following Vedic dharma (Śruti).

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The immediate discourse belongs to Avimukta/Kāśī Māhātmya, though this verse states a general dharma principle supporting kṣetra-fruit.

What ritualistic prescription is mentioned?

Reverence for and adherence to Śruti-based conduct (Śruti-vartma) is prescribed as the generator of merit.