Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 24

Devanagari script

अभिरामाऽनवद्यांग्यनंतसाराऽकलंकिनी । आरोग्यदाऽनंदवल्ली त्वापन्नार्तिविनाशिनी

Transliteration

abhirāmā'navadyāṃgyanaṃtasārā'kalaṃkinī | ārogyadā'naṃdavallī tvāpannārtivināśinī

Translation

She is delightful, of flawless limbs, of endless essence, and without blemish. She grants health, is the creeper of bliss, and destroys the suffering of those who seek refuge.

Word by Word

• अभिरामा: charming, delightful
• अभिरामा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अभिराम (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम्

• अनवद्याङ्गी: she whose limbs are faultless
• अनवद्याङ्गी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अनवद्य (प्रातिपदिक) + अङ्गिन्/अङ्गी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः (अनवद्यानि अङ्गानि यस्याः सा)

• अनन्तसारा: of endless essence; infinitely substantial
• अनन्तसारा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अनन्त (प्रातिपदिक) + सार (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (अनन्तः सारः यस्याः/अनन्तसारा)

• अकलङ्किनी: stainless, unblemished
• अकलङ्किनी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अकलङ्किन् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम्

• आरोग्यदा: giver of health
• आरोग्यदा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: आरोग्य (प्रातिपदिक) + दा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः (आरोग्यं ददाति इति)

• आनन्दवल्ली: creeper/vine of bliss
• आनन्दवल्ली: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: आनन्द (प्रातिपदिक) + वल्ली (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (आनन्दस्य वल्ली)

• त्व: you
• त्व: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Indeclinable
• Root: त्व (अव्यय)
• Form: निपात (particle), अव्यय; vocative-emphasis/‘you indeed’

• आपन्नार्तिविनाशिनी: destroyer of distress that has befallen (one)
• आपन्नार्तिविनाशिनी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: आपन्न (कृदन्त; √आपद्) + आर्ति (प्रातिपदिक) + विनाशिनी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (आपन्नायाः आर्तेः विनाशिनी)

Speaker

Skanda (contextual attribution within Kāśīkhaṇḍa dialogue)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Naimiṣāraṇya ṛṣis (frame)

Visual Art Cues

Scene: Devī as a compassionate mother-figure in Kāśī, extending a hand to distressed devotees; a healing aura surrounds them; vines/creepers of blossoming lotuses symbolize ‘ānanda-vallī’; the Ganga and ghāṭas appear behind.

Characters & Entities

• Gaṅgā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Seeking refuge in the sacred river is portrayed as both spiritual and worldly support—relief from distress and restoration of wellbeing.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Gaṅgā in Kāśī, approached as a healing and refuge-granting tīrtha within the city’s māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

Not explicit; the verse supports devotional recitation and tīrtha-sevā (approaching the river for blessing).