Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 41

Devanagari script

अस्मिन्गोत्रे समुत्पन्नाः सद्वृत्ताः सत्यभाषिणः । शांताश्च भिन्नवर्णाश्च निर्द्धनाश्च कुचैलिनः

Transliteration

asmingotre samutpannāḥ sadvṛttāḥ satyabhāṣiṇaḥ | śāṃtāśca bhinnavarṇāśca nirddhanāśca kucailinaḥ

Translation

Those born in this gotra are well-conducted and speak truth; they are peaceful, of varied appearance, and often poor, clothed in worn garments.

Word by Word

• अस्मिन्: in this
• अस्मिन्: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; सर्वनाम-विशेषण

• गोत्रे: in the gotra
• गोत्रे: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: गोत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन

• समुत्पन्नाः: arisen/born
• समुत्पन्नाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सम् + उत् + √पद्/√पत् (धातु; ‘उत्पद्/उत्पत्’ भावे) → उत्पन्न (कृदन्त; क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; भूतकृदन्त (क्त)

• सद्वृत्ताः: of good conduct
• सद्वृत्ताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सत् (प्रातिपदिक) + वृत्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; कर्मधारयः—सत् वृत्तं येषां ते (good-conducted)

• सत्यभाषिणः: truth-speaking
• सत्यभाषिणः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सत्य (प्रातिपदिक) + भाषिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; तत्पुरुषः—सत्यं भाषन्ते इति (truth-speaking)

• शांताः: peaceful
• शांताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: शान्त (प्रातिपदिक/कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषण

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-निपात

• भिन्नवर्णाः: of different varṇa/complexion
• भिन्नवर्णाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: भिन्न (कृदन्त; √भिद् धातु) + वर्ण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; कर्मधारयः—भिन्नः वर्णः येषां ते (of different varṇa/complexion)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-निपात

• निर्द्धनाः: poor/without wealth
• निर्द्धनाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: निर् (उपसर्ग) + धन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; नञर्थक/उपसर्गयुक्त विशेषण (‘without wealth’)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-निपात

• कुचैलिनः: poorly clothed
• कुचैलिनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: कु (उपसर्ग/उपपद) + चैलिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; -इन्-प्रत्ययान्त विशेषण; ‘कु’ = निन्दार्थक (ill-clad)

Speaker

Unspecified narrator (contextual Purāṇic narrator addressing a king)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dharmāraṇya (contextual)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A group of peaceful, truth-speaking ascetic-brāhmaṇas in worn garments sit under trees; their faces are luminous despite poverty, conveying inner wealth.

Characters & Entities

• Gotra
• Dharma

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Truthfulness, peace, and simplicity are praised as dharmic wealth, even when material wealth is absent.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is mentioned in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; it emphasizes virtues (sadvṛtta, satya, śānti) as foundational to dharma.