Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 11

Devanagari script

शौनक उवाच । शृणु सूत महाभाग सर्वधर्मविदांवर । गृहस्थानां सदाचारः श्रुतश्च त्वन्मुखान्मया

Transliteration

śaunaka uvāca | śṛṇu sūta mahābhāga sarvadharmavidāṃvara | gṛhasthānāṃ sadācāraḥ śrutaśca tvanmukhānmayā

Translation

Śaunaka said: “Listen, O Sūta, greatly fortunate one, best among the knowers of all dharmas. From your own mouth I have heard the noble conduct of householders.”

Word by Word

• शौनकः: Śaunaka
• शौनकः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शौनक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; व्यक्तिवाचक-नाम

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), प्रथम-पुरुषः (3rd), एकवचनम्; परस्मैपदम्

• शृणु: listen
• शृणु: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √श्रु (धातु)
• Form: लोट्-लकारः (Imperative), मध्यम-पुरुषः (2nd), एकवचनम्; परस्मैपदम्

• सूत: O Sūta
• सूत: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: सूत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, सम्बोधन-विभक्तिः (Vocative), एकवचनम्

• महाभाग: O greatly fortunate one
• महाभाग: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Adjective
• Root: महā (प्रातिपदिक) + भाग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, सम्बोधन-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मधारयः (mahān bhāgaḥ yasya = very fortunate)

• सर्व-धर्म-विदाम्-वर: O best among knowers of all dharmas
• सर्व-धर्म-विदाम्-वर: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + धर्म (प्रातिपदिक) + विद् (कृदन्त/प्रातिपदिक; √विद्, ‘knower’) + वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, सम्बोधन-विभक्तिः, एकवचनम्; तत्पुरुषः (sarvadharmavidāṃ varaḥ = best among knowers of all dharmas)

• गृहस्थानाम्: of householders
• गृहस्थानाम्: Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: गृहस्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive/6th), बहुवचनम्

• सदाचारः: good conduct
• सदाचारः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सत् (प्रातिपदिक) + आचार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मधारयः (sat āchāraḥ = good conduct)

• श्रुतः: heard
• श्रुतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: श्रुत (कृदन्त; √श्रु, क्त-प्रत्यय)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; भूतकर्मणि-क्त (past passive participle)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-निपातः (conjunction)

• त्वत्-मुखात्: from your mouth
• त्वत्-मुखात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + मुख (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, पञ्चमी-विभक्तिः (Ablative/5th), एकवचनम्; तत्पुरुषः (tvat-mukhāt = from your mouth)

• मया: by me
• मया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/स्त्रीलिङ्ग-प्रयोगः, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental/3rd), एकवचनम्

Speaker

Śaunaka

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Naimiṣāraṇya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Sūta

Visual Art Cues

Scene: A sacrificial grove at Naimiṣa: Śaunaka rises slightly, hands folded, addressing Sūta seated among sages; fire altar, ladles, and palm-leaf manuscripts present.

Characters & Entities

• Śaunaka
• Sūta

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma is transmitted through attentive listening to qualified teachers within the sacred dialogue tradition.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is directly mentioned in this verse; it frames the instructional dialogue in Dharmāraṇya.

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific ritual is prescribed; the verse emphasizes śravaṇa (listening) as a means of learning dharma.