Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 76

Devanagari script

सूत उवाच । धर्मेण स्थापितं लिंगं धर्मेश्वरमुपस्थितम् । स्मरणात्पूजनात्तस्य सर्वपापैः प्रमुच्यते

Transliteration

sūta uvāca | dharmeṇa sthāpitaṃ liṃgaṃ dharmeśvaramupasthitam | smaraṇātpūjanāttasya sarvapāpaiḥ pramucyate

Translation

Sūta said: The Liṅga established by Dharma, known as Dharmeśvara, is present there. By remembering it and by worshipping it, one is freed from all sins.

Word by Word

• सूतः: Sūta
• सूतः: Karta (Speaker/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सूत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Speech act/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (परोक्शभूत/Perfect), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्

• धर्मेण: by Dharma / by righteousness
• धर्मेण: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: धर्म (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• स्थापितम्: established
• स्थापितम्: Kriya (Predicate qualifier/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु) → स्थापित (णिच् causative + क्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्तम् (क्त-प्रत्ययान्त), नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मणि (having been established)

• लिङ्गम्: the liṅga
• लिङ्गम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• धर्मेश्वरम्: Dharmeśvara
• धर्मेश्वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: धर्म + ईश्वर (प्रातिपदिके)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; तत्पुरुषः (धर्मस्य ईश्वरः)

• उपस्थितम्: present, manifested
• उपस्थितम्: Karma (Object complement/कर्म)
• Type: Verb
• Root: उप + स्था (धातु) → उपस्थित (कृदन्त-भूतकर्मणि)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्तम् (क्त-प्रत्ययान्त), पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणवत् (present/manifest)

• स्मरणात्: from remembering
• स्मरणात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: स्मरण (प्रातिपदिक; कृदन्त-भाव)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, पञ्चमी-विभक्तिः, एकवचनम्; हेतौ/कारणे (from/by remembering)

• पूजनात्: from worship
• पूजनात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: पूजन (प्रातिपदिक; कृदन्त-भाव)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, पञ्चमी-विभक्तिः, एकवचनम्; हेतौ/कारणे (from/by worshipping)

• तस्य: of it/of him
• तस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्

• सर्वपापैः: from all sins
• सर्वपापैः: Apadana (Separation/अपादान)
• Type: Noun
• Root: सर्व + पाप (प्रातिपदिके)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; कर्मधारयः (सर्वाणि पापानि)

• प्रमुच्यते: is freed
• प्रमुच्यते: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + मुच् (धातु)
• Form: लट्-लकारः (वर्तमान), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्, आत्मनेपदम्; कर्मणि/भावे (is released)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dharmeśvara

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Sūta narrates as pilgrims approach a serene shrine in Dharmāraṇya; the Dharmeśvara-liṅga stands firm, with Dharma personified offering a first worship; a subtle aura suggests sin-dissolution.

Characters & Entities

• Sūta
• Dharma
• Dharmeśvara
• Liṅga
• Dharmāraṇya (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even simple devotion—remembrance and worship—at a sanctified liṅga grants powerful purification and release from sin.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dharmāraṇya is the implied kṣetra where the Dharmeśvara liṅga stands established by Dharma.

What ritualistic prescription is mentioned?

Smaraṇa (remembrance) and pūjā (worship) of Dharmeśvara are prescribed as means to remove sins.