Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 1

Devanagari script

व्यास उवाच । ततस्ते ब्राह्मणाः सर्वे प्रत्यूचुः पवनात्मजम् । अधुना सफलं जन्म जीवितं च सुजीवितम्

Transliteration

vyāsa uvāca | tataste brāhmaṇāḥ sarve pratyūcuḥ pavanātmajam | adhunā saphalaṃ janma jīvitaṃ ca sujīvitam

Translation

Vyāsa said: Then all those brāhmaṇas replied to the son of the Wind-god: “Now our birth has borne fruit, and our life has truly been well lived.”

Word by Word

• व्यासः: Vyāsa
• व्यासः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: व्यास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• ततः: then/thereupon
• ततः: Kāla/Anantarya (Time/sequence)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb of sequence)

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम

• ब्राह्मणाः: Brahmins
• ब्राह्मणाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• सर्वे: all
• सर्वे: Karta-viśeṣaṇa (Subject-qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण

• प्रत्यूचुः: replied
• प्रत्यूचुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्रति + वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार, प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

• पवनात्मजम्: son of the Wind (Hanumān)
• पवनात्मजम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पवन + आत्मज (प्रातिपदिक-समूह)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• अधुना: now
• अधुना: Kāla (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: अधुना (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb of time)

• सफलम्: fruitful
• सफलम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सफल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• जन्म: birth
• जन्म: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जन्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• जीवितम्: life
• जीवितम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जीवित (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Samuccaya (Coordination/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)

• सुजीवितम्: well-lived
• सुजीवितम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु + जीवित (प्रातिपदिक-समूह)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

Speaker

Vyāsa

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dharmāraṇya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Brāhmaṇas collectively address Hanumān with folded hands, faces softened by relief and gratitude; Hanumān listens with compassionate steadiness.

Characters & Entities

• Vyāsa
• Hanumān
• Pavana (Vāyu)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Darśana of a great devotee and servant of dharma can make one’s life ‘successful’ by awakening devotion and right purpose.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Dharmāraṇya setting is implied; the verse itself glorifies the sanctifying power of meeting Hanumān rather than a named tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a devotional proclamation about the fruit of holy association.