Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 43

Devanagari script

शबर्युवाच । पुष्पाणि संतु तव देव ममेंद्रियाणि धूपोऽगुरुर्वपुरिदं हृदयं प्रदीपः । प्राणा हवींषि करणानि तवाक्षताश्च पूजाफलं व्रजतु सांप्रतमेष जीवः

Transliteration

śabaryuvāca | puṣpāṇi saṃtu tava deva mameṃdriyāṇi dhūpo'gururvapuridaṃ hṛdayaṃ pradīpaḥ | prāṇā havīṃṣi karaṇāni tavākṣatāśca pūjāphalaṃ vrajatu sāṃpratameṣa jīvaḥ

Translation

Śabarī said: “O God, let my senses be Your flowers; let this body be fragrant incense; let my heart be the lamp. Let my life-breaths be the oblations, and my faculties Your unbroken grains. Now let this very soul depart as the fruit of worship.”

Word by Word

• शबरी: Śabarī
• शबरी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शबरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन

• पुष्पाणि: flowers
• पुष्पाणि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुष्प (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन

• सन्तु: let them be
• सन्तु: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (imperative/benedictive sense), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन

• तव: your
• तव: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th case/genitive), एकवचन

• देव: O god
• देव: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (vocative/सम्बोधन), एकवचन

• मम: my
• मम: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th case/genitive), एकवचन

• इन्द्रियाणि: senses
• इन्द्रियाणि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इन्द्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन

• धूपः: incense
• धूपः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: धूप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन

• अगुरुः: aloeswood (aguru)
• अगुरुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अगुरु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन

• वपुः: body
• वपुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वपुस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन

• इदम्: this
• इदम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम-विशेषण, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; विशेषण (वपुः/हृदयम्)

• हृदयम्: heart
• हृदयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: हृदय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन

• प्रदीपः: lamp
• प्रदीपः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्रदीप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन

• प्राणाः: life-breaths
• प्राणाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्राण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन

• हवींषि: oblations
• हवींषि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: हविस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन

• करणानि: instruments (organs), faculties
• करणानि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: करण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन

• तव: your
• तव: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th case/genitive), एकवचन

• अक्षताः: unbroken grains (rice)
• अक्षताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अक्षत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction: 'and')

• पूजाफलम्: fruit of worship
• पूजाफलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पूजा + फल (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative: 'fruit of worship'), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd case), एकवचन

• व्रजतु: let it go/attain
• व्रजतु: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: व्रज् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (imperative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन

• साम्प्रतम्: now
• साम्प्रतम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: साम्प्रतम् (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb of time: 'now, at present')

• एषः: this
• एषः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन

• जीवः: life, living being (my life)
• जीवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जीव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन

Speaker

Śabarī

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Mānasa-pūjā-kṣetra (inner worship-field)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Śabarī, hands folded, speaks a luminous inner-pūjā hymn: flowers become her senses, incense her body, lamp her heart; subtle icons of these offerings appear as symbolic overlays around her, while Śiva’s presence is felt beyond the flames.

Characters & Entities

• Śiva
• Śabarī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The highest worship is inner self-offering—transforming senses, mind, and prāṇa into sacred articles of pūjā for Śiva.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is mentioned; the verse glorifies the inner sanctuary of the heart where Sadāśiva is worshipped.

What ritualistic prescription is mentioned?

It teaches a symbolic ‘mānasa-pūjā’: flowers (senses), incense (body), lamp (heart), oblations (prāṇa), and akṣata (faculties).