Previous Verse
Next Verse

Shloka 42

वीरभद्रक्रोधशमनं देवस्तुतिश्च

Pacification of Vīrabhadra and the Gods’ Hymn

वायुरुवाच । तं तथा व्याकुलं भीतं प्रलपंतं कृतागसम् । स्मयन्निवावदत्प्रेक्ष्य मा भैरिति १ घृणानिधिः

vāyuruvāca | taṃ tathā vyākulaṃ bhītaṃ pralapaṃtaṃ kṛtāgasam | smayannivāvadatprekṣya mā bhairiti 1 ghṛṇānidhiḥ

Vāyu said: Seeing him thus—agitated, afraid, and lamenting, weighed down by his wrongdoing—the treasure-house of compassion, as though smiling, spoke to him: “Do not fear.”

वायुःVāyu
वायुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvāyu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
तम्him
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
तथाthus/in that way
तथा:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formअव्यय, प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb: in that manner)
व्याकुलम्agitated
व्याकुलम्:
Karma (कर्म) (qualifier)
TypeAdjective
Rootvyākula (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण of तम्
भीतम्afraid
भीतम्:
Karma (कर्म) (qualifier)
TypeAdjective
Rootbhīta (भी धातु + क्त कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण of तम्
प्रलपन्तम्lamenting, babbling
प्रलपन्तम्:
Karma (कर्म) (qualifier)
TypeAdjective
Rootप्र-लप् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान कृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण of तम्
कृत-अगसम्one who has committed an offense/sin
कृत-अगसम्:
Karma (कर्म) (qualifier)
TypeAdjective
Rootकृत (कृ धातु + क्त) + agas (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (कर्मधारय/बहुव्रीहिसदृशार्थ: ‘कृतम् अगः येन’), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण of तम्
स्मयन्smiling
स्मयन्:
Karta (कर्ता) (participial)
TypeAdjective
Rootस्मि (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तृसमानाधिकरण (agreeing with subject ‘घृणानिधिः’)
इवas if
इव:
Upamā (उपमा)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
Formअव्यय, उपमावाचक (particle of comparison)
अवदत्spoke
अवदत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवद् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
प्रेक्ष्यhaving looked (at him)
प्रेक्ष्य:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootप्र-ईक्ष् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
Formक्त्वान्त/ल्यपन्त अव्ययीभावरूप (gerund/absolutive), ‘प्रेक्ष्य’ = ‘दृष्ट्वा’; क्रियापूर्वक (prior action)
माdo not
मा:
Pratiṣedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootmā (अव्यय)
Formअव्यय, निषेधार्थक (prohibitive particle)
भैःfear
भैः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootभी (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन, परस्मैपद; निषेध ‘मा’ सह (prohibitive)
इतिthus
इति:
Vākyapariccheda (वाक्यपरिच्छेद)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formअव्यय, वाक्यसमाप्ति/उद्धरणसूचक (quotative particle)
घृणा-निधिःtreasury of compassion
घृणा-निधिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootghṛṇā (प्रातिपदिक) + nidhi (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी: ‘घृणायाः निधिः’), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपाधि (epithet)

Vayu

Tattva Level: pati

Shiva Form: Mahādeva

Mantra: mā bhaiḥ

V
Vayu

FAQs

It highlights that even when a soul is shaken by fear and guilt, divine compassion responds first with reassurance—urging surrender, calmness, and the turning of the mind toward liberation rather than despair.

The command “Do not fear” reflects Saguna Shiva’s grace-filled accessibility: the devotee approaches the Linga as a living refuge where agitation and the burden of wrongdoing are transformed through repentance, devotion, and divine mercy.

A practical takeaway is fearlessness through japa and surrender: repeat the Panchakshara (“Om Namaḥ Śivāya”) with steady breath, confess wrongdoing inwardly, and mentally take refuge at Shiva’s feet (śaraṇāgati).