Shloka 7

Garbha-sthiti, Deha-pariṇāma, and Vairāgya-upadeśa

Embryonic Condition, Bodily Transformation, and Instruction in Detachment

Devanagari script

कर्णाक्षिनासिका जिह्वा दन्ताः शिश्नो गुदं नखाः । मलाश्रयः कफः स्वेदो विण्मूत्रं द्वादश स्मृताः

Transliteration

karṇākṣināsikā jihvā dantāḥ śiśno gudaṃ nakhāḥ | malāśrayaḥ kaphaḥ svedo viṇmūtraṃ dvādaśa smṛtāḥ

Translation

The ears, eyes, nose, tongue, teeth, the generative organ, the anus, and the nails—together with the seat of impurities, phlegm (kapha), sweat, feces, and urine—these are remembered as the twelve impure constituents.

Word by Word

• कर्ण: ear
• कर्ण: Karta (कर्ता/उद्देश्य-निर्देशः)
• Type: Noun
• Root: कर्ण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सूचीकरणे नामपदम्

• अक्षि: eye
• अक्षि: Karta (कर्ता/उद्देश्य-निर्देशः)
• Type: Noun
• Root: अक्षि (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सूचीकरणे नामपदम्

• नासिका: nose
• नासिका: Karta (कर्ता/उद्देश्य-निर्देशः)
• Type: Noun
• Root: नासिका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सूचीकरणे नामपदम्

• जिह्वा: tongue
• जिह्वा: Karta (कर्ता/उद्देश्य-निर्देशः)
• Type: Noun
• Root: जिह्वा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• दन्ताः: teeth
• दन्ताः: Karta (कर्ता/उद्देश्य-निर्देशः)
• Type: Noun
• Root: दन्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

• शिश्नः: penis
• शिश्नः: Karta (कर्ता/उद्देश्य-निर्देशः)
• Type: Noun
• Root: शिश्न (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (क्वचित् पुंलिङ्गप्रयोगः), प्रथमा (1st), एकवचन; पाठे 'शिश्नो' इति विसर्गलोप/ओ-आदेशः (पदसन्धिः)

• गुदम्: anus
• गुदम्: Karta (कर्ता/उद्देश्य-निर्देशः)
• Type: Noun
• Root: गुद (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• नखाः: nails
• नखाः: Karta (कर्ता/उद्देश्य-निर्देशः)
• Type: Noun
• Root: नख (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

• मलाश्रयः: abode of impurities
• मलाश्रयः: Karta (कर्ता/उद्देश्य-निर्देशः)
• Type: Noun
• Root: मल (प्रातिपदिक) + आश्रय (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः (मलस्य आश्रयः); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• कफः: phlegm
• कफः: Karta (कर्ता/उद्देश्य-निर्देशः)
• Type: Noun
• Root: कफ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• स्वेदः: sweat
• स्वेदः: Karta (कर्ता/उद्देश्य-निर्देशः)
• Type: Noun
• Root: स्वेद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• विण्मूत्रम्: feces and urine
• विण्मूत्रम्: Karta (कर्ता/उद्देश्य-निर्देशः)
• Type: Noun
• Root: विण् (प्रातिपदिक) + मूत्र (प्रातिपदिक)
• Form: इतरेतर-द्वन्द्वः (विण् च मूत्रं च); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन (समाहार/द्वन्द्व-एकवचनप्रयोगः)

• द्वादश: twelve
• द्वादश: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: द्वादश (संख्याशब्द/प्रातिपदिक)
• Form: संख्याविशेषणम्; अव्ययवत्/अविकारी-प्रयोगः; 'स्मृताः' इत्यस्य विशेषणम् (twelve)

• स्मृताः: are said/are remembered
• स्मृताः: Kriya (क्रिया/विधेय)
• Type: Verb
• Root: स्मृ (धातु) + त (कृत् प्रत्यय)
• Form: भूतकर्मणि/भूतकृदन्तः (क्त-प्रत्यय, past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विधेय-विशेषणरूपेण (are said/remembered)

Speaker

Lord Shiva

Shaiva Theology

Tattva Level: pasha

Shiva Form: Dakṣiṇāmūrti

Shakti Dimension

Shakti Form: Pārvatī

Role: teaching

Characters & Entities

• Shiva

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It trains the seeker to see the body as a locus of impurity and limitation (pāśa), encouraging dispassion and turning the mind toward Shiva (Pati), the pure consciousness beyond the bodily coverings.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

By highlighting the body’s impure and perishable nature, the verse supports Linga-worship as a discipline of re-centering devotion on Shiva’s pure, auspicious reality rather than identifying with bodily functions and attachments.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

A practical takeaway is śauca and inward contemplation: reflect on the body’s impurities to reduce craving, then steady the mind with japa of the Panchakshara (Om Namaḥ Śivāya) and worship with bhasma/rudrāksha as aids to purity and remembrance.