Previous Verse
Next Verse

Shloka 42

Gṛhapati’s Vow: Turning Grief into Mṛtyuñjaya–Mahākāla Sādhana (गृहपतेः प्रतिज्ञा—मृत्युंजय-महाकालजपः)

स दृष्ट्वा बालको वज्रं विद्युज्ज्वाला समाकुलम् । स्मरन्नारद वाक्यं च मुमूर्च्छ भयविह्वलः

sa dṛṣṭvā bālako vajraṃ vidyujjvālā samākulam | smarannārada vākyaṃ ca mumūrccha bhayavihvalaḥ

Seeing that thunderbolt, turbulent with blazing lightning, the boy—remembering Nārada’s words—was overwhelmed by fear and fainted.

saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular; pronoun ‘he’
dṛṣṭvāhaving seen
dṛṣṭvā:
Kriya (क्रिया) (पूर्वकालिक)
TypeVerb
Root√dṛś (दृश्)
FormAbsolutive/gerund (क्त्वा), ‘having seen’
bālakaḥthe boy
bālakaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbālaka (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
vajramthunderbolt
vajram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvajra (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative, Singular
vidyut-jvālālightning-flame
vidyut-jvālā:
Karta (कर्ता) (appositional qualifier)
TypeNoun
Rootvidyut (प्रातिपदिक) + jvālā (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative, Singular; tatpuruṣa ‘flame of lightning / lightning-flame’ (used adjectivally)
samākulamturbulent/filled
samākulam:
Karma (कर्म) (qualifier)
TypeAdjective
Rootsamākula (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative, Singular; adjective qualifying vajram (‘confused/turbulent/filled’)
smaranremembering
smaran:
Karta (कर्ता) (qualifying subject)
TypeVerb
Root√smṛ (स्मृ) + smarat (कृदन्त-प्रातिपदिक)
FormPresent active participle (शतृ), Masculine, Nominative, Singular; ‘remembering’
nāradaof Nārada
nārada:
Sambandha (सम्बन्ध/possessor)
TypeNoun
Rootnārada (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive (षष्ठी/6), Singular (understood with vākyaṃ): ‘of Nārada’
vākyamstatement/words
vākyam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvākya (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative, Singular
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction (समुच्चयबोधक)
mumūrchafainted
mumūrcha:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√murch (मुर्छ्)
FormPerfect/liṭ (लिट्) or aorist-like narrative form; 3rd person, Singular, Parasmaipada; ‘fainted’
bhaya-vihvalaḥoverwhelmed by fear
bhaya-vihvalaḥ:
Karta (कर्ता) (predicate/qualifier)
TypeAdjective
Rootbhaya (प्रातिपदिक) + vihvala (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular; tatpuruṣa ‘agitated by fear’

Suta Goswami (narrating the Purana account to the sages, typical Shiva Purana frame)

Tattva Level: pashu

Cosmic Event: Lightning imagery (vidyut) evokes a storm-like theophanic atmosphere, though not a calendrical event.

N
Narada

FAQs

It highlights how भय (fear) can overwhelm the embodied being, yet remembrance of a saint’s instruction (Nārada’s vākyam) becomes the turning point that redirects the mind toward refuge in the Divine—an entry into śaraṇāgati (surrender) central to Shaiva devotion.

The verse shows a devotee’s psychology in crisis: when external forces appear terrifying, the mind naturally seeks a stable support. In Shaiva practice, that support is Saguna Shiva—often approached through the Śiva-liṅga as a steady focus for remembrance, prayer, and protection.

The takeaway is smaraṇa and mantra-refuge: repeating the Panchakshara (“Om Namaḥ Śivāya”) while mentally recalling the guru/saint’s guidance. If practicing ritually, one may do japa with rudrākṣa and apply tripuṇḍra (bhasma) to steady the mind in fear.