Previous Verse
Next Verse

Shloka 46

Viśvānara-Gṛhapati Upākhyāna — Śivasya Agni-gṛhe Avatāraḥ

The Account of Viśvānara Gṛhapati and Śiva’s Descent into the House of Fire

शब्दं गृह्णास्यश्रवास्त्वं हि जिघ्रस्यप्राणस्त्वं त्र्यंघ्रिरायासि दूरात् । त्र्यक्षः पश्येस्त्वं रसज्ञोऽप्यजिह्वः कस्त्वां सम्यग्वेत्त्यतस्त्वाम्प्रपद्ये

śabdaṃ gṛhṇāsyaśravāstvaṃ hi jighrasyaprāṇastvaṃ tryaṃghrirāyāsi dūrāt | tryakṣaḥ paśyestvaṃ rasajño'pyajihvaḥ kastvāṃ samyagvettyatastvāmprapadye

You apprehend sound though You are without ears; You smell though You are without breath; with three feet You come from afar. With three eyes You see; though without a tongue, You yet know taste. Who can truly know You in full? Therefore I take refuge in You.

śabdamsound
śabdam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootśabda (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
gṛhṇāsiyou grasp
gṛhṇāsi:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootgrah (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, मध्यम-पुरुष, एकवचन
aśravāḥearless
aśravāḥ:
Kartṛ-samānādhikaraṇa (कर्तृ-समानााधिकरण/विशेषण)
TypeAdjective
Roota-śravas (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; नञ्-प्रत्ययान्त (negated)
tvamyou
tvam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyusmad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
hiindeed
hi:
Sambandha/Emphasis (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formनिपात (particle), अव्यय
jighrasiyou smell
jighrasi:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootghrā (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, मध्यम-पुरुष, एकवचन
aprāṇaḥwithout breath
aprāṇaḥ:
Kartṛ-samānādhikaraṇa (कर्तृ-समानााधिकरण/विशेषण)
TypeAdjective
Roota-prāṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; नञ्-प्रत्ययान्त (negated)
tvamyou
tvam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyusmad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
tryaṃghriḥthree-footed
tryaṃghriḥ:
Kartṛ-samānādhikaraṇa (कर्तृ-समानााधिकरण/विशेषण)
TypeAdjective
Roottri + aṃghri (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (त्रयाणाम् अङ्घ्रीणाम् = having three feet)
āyāsiyou come
āyāsi:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootyā (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, मध्यम-पुरुष, एकवचन; उपसर्ग: आ-
dūrātfrom afar
dūrāt:
Apādāna (अपादान)
TypeIndeclinable
Rootdūra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/अव्ययीभाववत् प्रयोग; पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन (ablative used adverbially)
tryakṣaḥthree-eyed
tryakṣaḥ:
Kartṛ-samānādhikaraṇa (कर्तृ-समानााधिकरण/विशेषण)
TypeAdjective
Roottri + akṣa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (त्रीणि अक्षीणि यस्य)
paśyeḥyou would see / you see
paśyeḥ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootdṛś (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, मध्यम-पुरुष, एकवचन
tvamyou
tvam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyusmad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
rasajñaḥknower of taste
rasajñaḥ:
Kartṛ-samānādhikaraṇa (कर्तृ-समानााधिकरण/विशेषण)
TypeAdjective
Rootrasa + jña (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (रसस्य ज्ञः)
apieven/though
api:
Sambandha/Concession (सम्बन्ध/अपि)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formनिपात (particle), अव्यय
ajihvaḥtongueless
ajihvaḥ:
Kartṛ-samānādhikaraṇa (कर्तृ-समानााधिकरण/विशेषण)
TypeAdjective
Roota-jihvā (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; नञ्-प्रत्ययान्त (negated)
kaḥwho?
kaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkim (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
tvāmyou (object)
tvām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootyusmad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
samyakproperly
samyak:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootsamyak (अव्यय)
Formअव्यय, क्रियाविशेषण (adverb)
vettiknows
vetti:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootvid (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
ataḥtherefore
ataḥ:
Hetu (हेतु)
TypeIndeclinable
Rootataḥ (अव्यय)
Formअव्यय, हेत्वर्थक/तस्मात्-अर्थ (therefore)
tvāmyou
tvām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootyusmad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
prapadyeI take refuge (in)
prapadye:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootpra-pad (धातु)
Formलट्-लकार (Present), आत्मनेपद, उत्तम-पुरुष, एकवचन; उपसर्ग: प्र-

Suta Goswami (narrating the hymn/praise as part of the Shatarudra discourse)

Tattva Level: pati

Shiva Form: Īśāna

S
Shiva

FAQs

It declares Shiva as the supreme Pati who transcends bodily instruments—He knows without ears, tongue, or breath—so the devotee abandons limited concepts and takes refuge in Him for liberation.

The Linga signifies the formless, sense-transcending Shiva; worshiping the Linga with forms and rituals supports the mind, while this verse reminds the seeker that Shiva’s true nature is beyond all sensory attributes.

Practice śaraṇāgati (surrender) with japa of the Panchakshara “Om Namaḥ Śivāya,” contemplating Shiva as the inner knower beyond the senses; offer simple Linga-upacāra (water, bilva) as an aid to steady devotion.