Previous Verse
Next Verse

Shloka 35

देवस्तुतिवर्णनम् (Deva-stuti-varṇana) — “Description of the Gods’ Hymn/Praise”

सनत्कुमार उवाच । इत्युक्तं वचनं तेषां श्रुत्वा सहरिवेधसाम् । विहस्यांतस्तदा ब्रह्मन्महेशः पुनरब्रवीत्

sanatkumāra uvāca | ityuktaṃ vacanaṃ teṣāṃ śrutvā saharivedhasām | vihasyāṃtastadā brahmanmaheśaḥ punarabravīt

Sanatkumāra said: Having heard those words spoken by them—by Hari (Viṣṇu) and Vedhas (Brahmā)—Mahādeva (Maheśa), smiling inwardly, again spoke, O Brahmin.

sanatkumāraḥSanatkumāra
sanatkumāraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsanat + kumāra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular); कर्मधारय (सनत् कुमारः)
uvācasaid
uvāca:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
itithus
iti:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक-अव्यय (quotative particle)
uktamspoken
uktam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (Past Passive Participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन (Singular); ‘vacanam’ इति विशेषणम्
vacanamspeech/words
vacanam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvacana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Singular)
teṣāmof them
teṣām:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formषष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन (Plural)
śrutvāhaving heard
śrutvā:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootśru (धातु)
Formक्त्वान्त (Absolutive/Gerund), अव्ययभाव
satogether with
sa:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootsa (अव्यय/उपसर्गसदृश)
Formसह-अर्थे उपपद (preverbial particle meaning ‘with’)
hariHari (Viṣṇu)
hari:
Sahakāraka (सहकारक)
TypeNoun
Roothari (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन (Singular); ‘सह’ इत्युपपदेन सह
vedhasāmof Vedhas (Brahmā)
vedhasām:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootvedhas (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन (Singular); ‘ब्रह्मणः’ पर्यायः
vihasyahaving laughed
vihasya:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootvi + has (धातु)
Formक्त्वान्त (Absolutive/Gerund), अव्ययभाव
antaḥwithin (themselves)
antaḥ:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootantar (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव/क्रियाविशेषणरूपेण (adverbial: ‘within/among themselves’); प्रायः ‘अन्तः’ अव्ययवत्
tadāthen
tadā:
Kālādhi karaṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottadā (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time)
brahmanO Brahman (sage)
brahman:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootbrahman (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन (Singular)
maheśaḥMaheśa (Śiva)
maheśaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmahā + īśa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular); कर्मधारय (महान् ईशः)
punaragain
punar:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootpunar (अव्यय)
Formपुनरावृत्तिवाचक-अव्यय (adverb: again)
abravītsaid/spoke
abravīt:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootbrū (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद

Sanatkumara

Tattva Level: pati

Shiva Form: Mahadeva

Role: teaching

S
Shiva
V
Vishnu
B
Brahma
S
Sanatkumara

FAQs

It highlights Maheśa as the serene, inwardly established Lord (Pati) who responds with calm mastery after hearing even the highest deities—Brahmā and Viṣṇu—affirming Shiva’s role as the guiding consciousness in divine deliberations.

By naming Maheśa directly in a narrative dialogue, the verse supports Saguna devotion—worshipping Shiva as the personal Lord who speaks, guides, and blesses—an entry point that culminates in Linga-upāsanā and remembrance of Shiva’s grace.

A practical takeaway is śravaṇa (devotional listening) and smaraṇa (remembrance): listen to Shiva-kathā, then silently contemplate Shiva’s composed presence—optionally while repeating the Pañcākṣarī “Om Namaḥ Śivāya.”