HomeRig VedaMandala 9Sukta 97Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 9.97

Devata: Soma Pavamāna (the purified Soma)

अस्य प्रेषा हेमना पूयमानो देवो देवेभिः समपृक्त रसम् । सुतः पवित्रं पर्येति रेभन्मितेव सद्म पशुमान्ति होता ॥

अ॒स्य प्रे॒षा हे॒मना॑ पू॒यमा॑नो दे॒वो दे॒वेभि॒: सम॑पृक्त॒ रस॑म् । सु॒तः प॒वित्रं॒ पर्ये॑ति॒ रेभ॑न्मि॒तेव॒ सद्म॑ पशु॒मान्ति॒ होता॑ ॥

asya preṣā hemanā pūyamāno devo devebhiḥ sam apṛkta rasaṃ | sutaḥ pavitraṃ pary eti rebhan mitā́-iva sadma paśu-mā́nti hotā́ ||

By his impulsion and golden force, the God Soma, being purified, blends his delighting essence with the Gods. Pressed out, he moves around the filter, chanting; like one measured and sure, he enters the luminous home rich in the herds—he, the priest of the inner offering.

अ॒स्य । प्रे॒षा । हे॒मना॑ । पू॒यमा॑नः । दे॒वः । दे॒वेभिः॑ । सम् । अ॒पृ॒क्त॒ । रस॑म् । सु॒तः । प॒वित्र॑म् । परि॑ । ए॒ति॒ । रेभ॑न् । मि॒ताऽइव । सद्म॑ । प॒शु॒ऽमन्ति॑ । होता॑ ॥अस्य । प्रेषा । हेमना । पूयमानः । देवः । देवेभिः । सम् । अपृक्त । रसम् । सुतः । पवित्रम् । परि । एति । रेभन् । मिताइव । सद्म । पशुमन्ति । होता ॥asya | preṣā | hemanā | pūyamānaḥ | devaḥ | devebhiḥ | sam | apṛkta | rasam | sutaḥ | pavitram | pari | eti | rebhan | mitā-iva | sadma | paśu-manti | hotā

अस्यof this (Soma)
अस्य:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक ‘अस्/इ’)
प्रेषाःimpulses, sendings forth
प्रेषाः:
कर्तृ/भाव (subject: impulses/dispatches)
TypeNoun
Rootप्रेषा (प्रातिपदिक; √इष्/√प्रि? ‘to send/impel’ से ‘प्रेष’ भाव) अथवा ‘प्रेषा’ = प्रेरणा/प्रेषण
हेमनाwith gold / in a golden manner
हेमना:
करण (means/manner)
TypeNoun (used adverbially)
Rootहेमन् (प्रातिपदिक) / हेमन्- (instrumental of ‘gold’; also used adverbially ‘with/like gold, goldenly’)
पूयमानःbeing purified
पूयमानः:
कर्तृ (agreeing with ‘देवः’)
TypeParticiple
Root√पू (पूञ्) ‘to purify, cleanse’
देवःthe god (Soma)
देवः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
देवेभिःwith the gods
देवेभिः:
सह/करण (with/by the gods)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
सम्together, completely
सम्:
TypeIndeclinable (preverb)
Rootसम् (उपसर्ग/अव्यय)
अपृक्तhas mixed/has united
अपृक्त:
क्रिया (predicate)
TypeVerb (finite)
Root√पृच् (पृञ्च्) ‘to mix, unite’ + उपसर्ग सम् (सम्+√पृच्)
रसम्the juice, sap
रसम्:
कर्म
TypeNoun
Rootरस (प्रातिपदिक)
सुतःpressed
सुतः:
कर्तृ (agreeing with Soma)
TypeParticiple
Root√सु (सुनोति) ‘to press (Soma)’
पवित्रम्the filter (strainer)
पवित्रम्:
कर्म (object of ‘पर्येति’)
TypeNoun
Rootपवित्र (प्रातिपदिक)
परिaround, through
परि:
TypeIndeclinable (preverb)
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
एतिgoes, passes
एति:
क्रिया (predicate)
TypeVerb (finite)
Root√इ (एति) ‘to go’ + उपसर्ग परि
रेभन्the singer/praiser (chanting one)
रेभन्:
कर्तृ-विशेषण (apposition to Soma)
TypeNoun (used as epithet) / Adjectival noun
Rootरेभ (प्रातिपदिक; ‘singer, praiser’; also ‘roaring/chanting’)
मितेin the measured (bounded) [place]
मिते:
अधिकरण (in/within the measured [space])
TypeAdjective (used in simile) / Participle
Rootमित (प्रातिपदिक; √मा ‘to measure’ → ‘measured, fixed’)
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव (निपात)
सद्मabode, dwelling
सद्म:
अधिकरण (place notion with ‘मिते’)
TypeNoun
Rootसद्मन् (प्रातिपदिक) ‘seat, abode, house’
पशुमान्cattle-rich, wealthy
पशुमान्:
कर्तृ-विशेषण (of ‘होता’)
TypeAdjective
Rootपशुमन्त् (प्रातिपदिक; ‘possessing cattle/wealth’)
इतिthus (quotative/marker)
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति (निपात)
होताthe Hotṛ-priest (invoker)
होता:
कर्तृ (apposition/role-name of Soma as Hotṛ)
TypeNoun
Rootहोतृ (प्रातिपदिक; from √हु ‘to sacrifice’)