HomeRig VedaMandala 9Sukta 96Mantra 21
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 21

Sukta 9.96

Devata: Soma Pavamāna (for Indra)

पवस्वेन्दो पवमानो महोभिः कनिक्रदत्परि वाराण्यर्ष । क्रीळञ्चम्वोरा विश पूयमान इन्द्रं ते रसो मदिरो ममत्तु ॥

पव॑स्वेन्दो॒ पव॑मानो॒ महो॑भि॒: कनि॑क्रद॒त्परि॒ वारा॑ण्यर्ष । क्रीळ॑ञ्च॒म्वो॒३॒॑रा वि॑श पू॒यमा॑न॒ इन्द्रं॑ ते॒ रसो॑ मदि॒रो म॑मत्तु ॥

pávāsv endo pávamāno máhobhiḥ kánikradat pári vā́rāṇy arṣa | krī́ḷañ camvór ā́ viśa pūyámāna índraṃ te ráso madíro mamattu ||

Flow, O Indu, flowing in thy vast mights; neighing with delight, rush around the woolen straining-fleeces. Sporting, enter the two bowls in thy purification; may thy intoxicating essence gladden Indra.

पव॑स्व । इ॒न्दो॒ इति॑ । पव॑मानः । महः॑ऽभिः । कनि॑क्रदत् । परि॑ । वारा॑णि । अ॒र्ष॒ । क्रीळ॑न् । च॒म्वोः॑ । आ । वि॒श॒ । पू॒यमा॑नः । इन्द्र॑म् । ते॒ । रसः॑ । म॒दि॒रः । म॒म॒त्तु॒ ॥पवस्व । इन्दो इति । पवमानः । महःभिः । कनिक्रदत् । परि । वाराणि । अर्ष । क्रीळन् । चम्वोः । आ । विश । पूयमानः । इन्द्रम् । ते । रसः । मदिरः । ममत्तु ॥pavasva | indo iti | pavamānaḥ | mahaḥ-bhiḥ | kanikradat | pari | vārāṇi | arṣa | krīḷan | camvoḥ | ā | viśa | pūyamānaḥ | indram | te | rasaḥ | madiraḥ | mamattu

पवस्वpurify/flow forth (as Soma)
पवस्व:
TypeVerb
Root√पू (पूञ्) / पव- (धातु-आदेशः) प्रत्ययः: स्व (लोट्)
इन्दोO Indu (Soma)
इन्दो:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootइन्दु- (प्रातिपदिकम्)
पवमानःpurifying, being purified (Soma)
पवमानः:
कर्तृ (विशेषणम् इन्दोः)
TypeAdjective (participle)
Root√पू (पूञ्) + शानच् → पवमान-
महोभिःwith great powers/might
महोभिः:
करण
TypeNoun
Rootमहस्- (प्रातिपदिकम्)
कनिक्रदत्he cries aloud/roars repeatedly
कनिक्रदत्:
कर्तृ (इन्दोः)
TypeVerb (intensive/iterative present) / participial finite use
Root√क्रन्द् (क्रन्दते/क्रन्दति) + नि + पुनरुक्ति-आगमः → कनिक्रद-
परिaround, all about
परि:
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
वाराणिthe woolen filters/strainers
वाराणि:
कर्म
TypeNoun
Rootवार- (प्रातिपदिकम्)
अर्षflow, rush
अर्ष:
TypeVerb
Root√ऋष्/अर्ष् (गत्यर्थः ‘to flow, move swiftly’)
क्रीळन्playing, sporting
क्रीळन्:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeAdjective/Participle
Root√क्रीळ् (क्रीळति) वर्तमान-कृदन्तः शतृ → क्रीळन्त्
चम्वोःof/in the two cups (bowls)
चम्वोः:
अधिकारण/सम्बन्ध (सन्दर्भः: ‘in/at the two bowls’)
TypeNoun
Rootचमू- (प्रातिपदिकम्)
towards, into
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
विशenter
विश:
TypeVerb
Root√विश् (प्रवेशने)
पूयमानःbeing purified
पूयमानः:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeAdjective (participle)
Root√पू (पूञ्) + यमान (वेदिक-प्रत्ययः) → पूयमान-
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
कर्म (विश्—प्रवेशने)
TypeNoun
Rootइन्द्र- (प्रातिपदिकम्)
तेthy/your
ते:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootत्वद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिकम्)
रसःjuice, essence (Soma-juice)
रसः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootरस- (प्रातिपदिकम्)
मदिरःintoxicating
मदिरः:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootमदिर- (प्रातिपदिकम्)
ममत्तुmay it gladden/intoxicate
ममत्तु:
TypeVerb
Root√मद् (मदति) + मम्-अगमः (वेदिक-परिपूर्णता) → ममत्तु