HomeRig VedaMandala 9Sukta 96Mantra 13
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 13

Sukta 9.96

Devata: Soma Pavamāna

पवस्व सोम मधुमाँ ऋतावापो वसानो अधि सानो अव्ये । अव द्रोणानि घृतवान्ति सीद मदिन्तमो मत्सर इन्द्रपानः ॥

पव॑स्व सोम॒ मधु॑माँ ऋ॒तावा॒पो वसा॑नो॒ अधि॒ सानो॒ अव्ये॑ । अव॒ द्रोणा॑नि घृ॒तवा॑न्ति सीद म॒दिन्त॑मो मत्स॒र इ॑न्द्र॒पान॑: ॥

páv asva soma mádhu-māṃ ṛtā́vāpo vásāno ádhi sā́nó ávyé | áva dróṇāni ghṛtá-vanti sīda madíntamo matsará indra-pā́naḥ ||

Purify yourself, O Soma, honey-rich and a keeper of the right; wearing the waters upon the woollen ridge. Sit down into the bowls filled with ghee—most intoxicating, most rapturous, Indra’s drink—so the delight may firmly inhabit the offered forms.

पव॑स्व । सो॒म॒ । मधु॑ऽमान् । ऋ॒तऽवा॑ । अ॒पः । वसा॑नः । अधि॑ । सानौ॑ । अव्ये॑ । अव॑ । द्रोणा॑नि । घृ॒तऽव॑न्ति । सी॒द॒ । म॒दिन्ऽत॑मः । म॒त्स॒रः । इ॒न्द्र॒ऽपानः॑ ॥पवस्व । सोम । मधुमान् । ऋतवा । अपः । वसानः । अधि । सानौ । अव्ये । अव । द्रोणानि । घृतवन्ति । सीद । मदिन्तमः । मत्सरः । इन्द्रपानः ॥pavasva | soma | madhu-mān | ṛta-vā | apaḥ | vasānaḥ | adhi | sānau | avye | ava | droṇāni | ghṛta-vanti | sīda | madin-tamaḥ | matsaraḥ | indra-pānaḥ

पवस्वpurify yourself; flow forth (as Soma)
पवस्व:
TypeVerb
Root√पू (पवते) / √पु (शोधन)
सोमO Soma
सोम:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootसोम- (प्रातिपदिक)
मधुमान्honeyed; sweet
मधुमान्:
सम्बोधन
TypeAdjective
Rootमधु- + -मान् (मतुप्/मानिन्-प्रत्ययान्त)
ऋतावाpossessing ṛta; true/ritually-right
ऋतावा:
सम्बोधन
TypeAdjective
Rootऋत- + -वा (वन्/वान्-प्रत्यय; वैदिक रूप)
आपःthe waters
आपः:
कर्तृ (पवमान-प्रवाहे सहचर/आवरण-भावेन)
TypeNoun
Rootअप्- (प्रातिपदिक)
वसानःclothing himself; wearing
वसानः:
कर्तृ (सोमः ‘clothing himself’)
TypeParticiple (Adjective)
Root√वस् (वसते ‘to clothe’) → वसान (शतृ/शानच् कृदन्त)
अधिupon; over
अधि:
अधिकरण-सम्बन्धे (on/upon)
TypeIndeclinable
Rootअधि (उपसर्ग/अव्यय)
सानोthe ridge; summit; surface
सानो:
कर्म (अधि + द्वितीया: ‘upon the ridge/surface’)
TypeNoun
Rootसानु- (प्रातिपदिक)
अव्येin/into the wool (filter)
अव्ये:
अधिकरण
TypeNoun/Adjective (locative)
Rootअवि- (प्रातिपदिक) → अव्य- (विशेषण ‘sheep’s/woollen’)
अवdown; forth
अव:
TypeIndeclinable
Rootअव (उपसर्ग/अव्यय)
द्रोणानिthe troughs/vats (wooden vessels)
द्रोणानि:
कर्म
TypeNoun
Rootद्रोण- (प्रातिपदिक)
घृतवन्तिfilled with ghee; ghee-bearing
घृतवन्ति:
कर्म-विशेषण
TypeAdjective
Rootघृत- + -वन्त् (मतुप्)
सीदsit/settle; sink down
सीद:
TypeVerb
Root√सद् (सीदति ‘to sit, settle, sink’)
मदिन्तमःmost intoxicating
मदिन्तमः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootमदिन्- (प्रातिपदिक ‘intoxicating’) + तमप् (superlative)
मत्सरःexhilaration; exhilarator (Soma as stimulant)
मत्सरः:
कर्तृ (सम्बोध्य सोमः ‘the exhilarator’)
TypeNoun
Rootमत्सर- (प्रातिपदिक)
इन्द्रपानःIndra’s drink; drunk by Indra
इन्द्रपानः:
कर्तृ-विशेषण
TypeNoun/Adjective
Rootइन्द्र- + पान- (√पा ‘to drink’ → पान ‘drinking’; तत्पुरुष)