HomeRig VedaMandala 9Sukta 96Mantra 10
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 10

Sukta 9.96

Devata: Soma Pavamāna

स पूर्व्यो वसुविज्जायमानो मृजानो अप्सु दुदुहानो अद्रौ । अभिशस्तिपा भुवनस्य राजा विदद्गातुं ब्रह्मणे पूयमानः ॥

स पू॒र्व्यो व॑सु॒विज्जाय॑मानो मृजा॒नो अ॒प्सु दु॑दुहा॒नो अद्रौ॑ । अ॒भि॒श॒स्ति॒पा भुव॑नस्य॒ राजा॑ वि॒दद्गा॒तुं ब्रह्म॑णे पू॒यमा॑नः ॥

sá pū́rvyo vasu-víj jā́yamāno mṛjānáḥ apsú duduhānáḥ ádrau | abhiśastí-pā bhuvánasya rā́jā vidád gātúṃ bráhmaṇe pū́yamānaḥ ||

He, the ancient one, knower-finder of the riches, is born again; cleansed in the waters, milked out upon the stone. Guardian against hostile word and assault, king of the world, as he is purified he finds the path for the Word—opening the way for the mantra to embody truth.

सः । पू॒र्व्यः । व॒सु॒ऽवित् । जाय॑मानः । मृ॒जा॒नः । अ॒प्ऽसु । दु॒दु॒हा॒नः । अद्रौ॑ । अ॒भि॒श॒स्ति॒ऽपाः । भुव॑नस्य । राजा॑ । वि॒दत् । गा॒तुम् । ब्रह्म॑णे । पू॒यमा॑नः ॥सः । पूर्व्यः । वसुवित् । जायमानः । मृजानः । अप्सु । दुदुहानः । अद्रौ । अभिशस्तिपाः । भुवनस्य । राजा । विदत् । गातुम् । ब्रह्मणे । पूयमानः ॥saḥ | pūrvyaḥ | vasu-vit | jāyamānaḥ | mṛjānaḥ | ap-su | duduhānaḥ | adrau | abhiśasti-pāḥ | bhuvanasya | rājā | vidat | gātum | brahmaṇe | pūyamānaḥ

सःhe (that one)
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → स
पूर्व्यःprimeval, ancient
पूर्व्यः:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootपूर्व्य (प्रातिपदिक; पूर्व ‘former’ + य प्रत्यय) / पूर्व
वसुवित्finder of wealth
वसुवित्:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeNoun (agent) / Adjective
Rootवसु + विद् (√विद् ‘to know/find’ → ‘finder/knower’)
जायमानःbeing born, coming into being
जायमानः:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeParticiple
Root√जन् (जायते) + शानच् (वर्तमान कृदन्त) → जायमान
मृजानःpurifying (himself), cleansing
मृजानः:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeParticiple
Root√मृज् ‘to wipe/clean/purify’ + शानच् → मृजान
अप्सुin the waters
अप्सु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootअप् (स्त्री; ‘water’)
दुदुहानःbeing milked / yielding (as milk)
दुदुहानः:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeParticiple
Root√दुह् ‘to milk’ + शानच्; (वेदिक पुनरुक्ति/इंटेन्सिव्-छाया: दु-दुह-) → दुदुहान
अद्रौon/at the pressing-stone
अद्रौ:
अधिकरण
TypeNoun
Rootअद्रि (पुं; ‘stone, pressing-stone’)
अभिशस्तिपाःprotector against imprecation
अभिशस्तिपाः:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeNoun (compound agent)
Rootअभिशस्ति (स्त्री; ‘imprecation, hostile charge’) + √पा ‘to protect’ (प-प्रातिपदिक) → -पा
भुवनस्यof the world
भुवनस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootभुवन (नपुं; ‘world, being’) < √भू
राजाking
राजा:
कर्तृ (विशेषणम्/समानााधिकरणम्)
TypeNoun
Rootराजन् (पुं; ‘king’)
विदत्he finds / found
विदत्:
क्रिया
TypeVerb-form (finite/old aorist-injunctive used predicatively)
Root√विद् ‘to find/know’ (लुङ्/आorist injunctive/imperf.-like form used adverbially) → विदत्
गातुम्a path, passage
गातुम्:
कर्म
TypeNoun
Rootगातु (पुं; ‘path, passage’) < √गा/गम् (to go) (तु-प्रत्यय)
ब्रह्मणेfor the prayer / for the sacred word
ब्रह्मणे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (नपुं; ‘sacred formulation, prayer; Brahman’)
पूयमानःbeing purified
पूयमानः:
कर्तृ (विशेषणम्; कर्मणि-भावः)
TypeParticiple (passive)
Root√पू ‘to purify’ (pass.) + शानच् → पूयमान