HomeRig VedaMandala 9Sukta 95Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 9.95

Devata: Soma Pavamāna (with mythic linkage to Trita and Varuṇa)

तं मर्मृजानं महिषं न सानावंशुं दुहन्त्युक्षणं गिरिष्ठाम् । तं वावशानं मतयः सचन्ते त्रितो बिभर्ति वरुणं समुद्रे ॥

तं म॑र्मृजा॒नं म॑हि॒षं न साना॑वं॒शुं दु॑हन्त्यु॒क्षणं॑ गिरि॒ष्ठाम् । तं वा॑वशा॒नं म॒तय॑: सचन्ते त्रि॒तो बि॑भर्ति॒ वरु॑णं समु॒द्रे ॥

táṃ marmṛjānám mahiṣáṃ ná sānā́v aṃśúṃ duhanty ukṣáṇaṃ giri-sthā́m | táṃ vāvaśānám matáyaḥ sacante tritó bibharti váruṇaṃ samudré ||

Him, being polished, like a mighty bull on the height—the shining stalk, the strong one, standing on the mountain—men milk forth. To him, eager, the inspirations attach themselves; Trita bears Varuṇa in the ocean-depth.

तम् । म॒र्मृ॒जा॒नम् । म॒हि॒षम् । न । सानौ॑ । अं॒शुम् । दु॒ह॒न्ति॒ । उ॒क्षण॑म् । गि॒रि॒ऽस्थाम् । तम् । वा॒व॒शा॒नम् । म॒तयः॑ । स॒च॒न्ते॒ । त्रि॒तः । बि॒भ॒र्ति॒ । वरु॑णम् । स॒मु॒द्रे ॥तम् । मर्मृजानम् । महिषम् । न । सानौ । अंशुम् । दुहन्ति । उक्षणम् । गिरिस्थाम् । तम् । वावशानम् । मतयः । सचन्ते । त्रितः । बिभर्ति । वरुणम् । समुद्रे ॥tam | marmṛjānam | mahiṣam | na | sānau | aṃśum | duhanti | ukṣaṇam | giri-sthām | tam | vāvaśānam | matayaḥ | sacante | tritaḥ | bibharti | varuṇam | samudre

तम्him/that
तम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मर्मृजानम्cleansing/purifying (him)
मर्मृजानम्:
कर्म (विशेषणम्) / कर्मणि विशेषण
TypeParticiple (Adjectival)
Root√मृज् (मार्जने) → मर्मृजान- (वर्त्तमान-कृदन्त, intensive)
महिषम्the bull/buffalo (mighty one)
महिषम्:
कर्म (तम् इति सह, विशेष्य) / उपमान-भाव
TypeNoun
Rootमहिष (प्रातिपदिक)
like/as
:
TypeIndeclinable
Rootन (उपमा-निपात)
सानावम्a ridge/slope (of a mountain)
सानावम्:
कर्म (उपमान-प्रयोगे) / अधिकरण-सदृश
TypeNoun
Rootसानु (प्रातिपदिक)
अंशुम्the Soma-stalk; ray (Soma)
अंशुम्:
कर्म (तम् इति सह; सोमस्य) / विशेष्य
TypeNoun
Rootअंशु (प्रातिपदिक)
दुहन्तिthey milk/draw
दुहन्ति:
क्रिया
TypeVerb
Root√दुह् (दोहने)
उक्षणम्the bull (sprinkling/virile one)
उक्षणम्:
कर्म (दुहन्ति) / विशेष्य
TypeNoun
Rootउक्षन्/उक्षण (प्रातिपदिक)
गिरिष्ठाम्standing on the mountain; mountain-dwelling
गिरिष्ठाम्:
कर्म (विशेषणम्) / अधिकरण-संबन्धी
TypeAdjective/Noun
Rootगिरि + √स्था (स्थाने) → गिरिष्ठा- (प्रातिपदिक, बहुव्रीहि/तत्पुरुष-समास)
तम्him/that
तम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वावशानम्eager/ardent (him)
वावशानम्:
कर्म (विशेषणम्)
TypeParticiple (Adjectival)
Root√वश् (वशे/इच्छायाम्) → वावशान- (वर्त्तमान-कृदन्त, intensive)
मतयःthoughts; hymns/insights
मतयः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootमति (प्रातिपदिक)
सचन्तेthey accompany/attach themselves
सचन्ते:
क्रिया
TypeVerb
Root√सच् (समवाये/अनुगमने)
त्रितःTrita (a Vedic deity/hero)
त्रितः:
कर्तृ
TypeProper Noun
Rootत्रित (प्रातिपदिक; देव-नाम)
बिभर्तिbears/holds
बिभर्ति:
क्रिया
TypeVerb
Root√भृ (धारणे)
वरुणम्Varuṇa
वरुणम्:
कर्म
TypeProper Noun
Rootवरुण (प्रातिपदिक; देव-नाम)
समुद्रेin the ocean/sea
समुद्रे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootसमुद्र (प्रातिपदिक)