HomeRig VedaMandala 9Sukta 95Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 9.95

Devata: Soma Pavamāna

हरिः सृजानः पथ्यामृतस्येयर्ति वाचमरितेव नावम् । देवो देवानां गुह्यानि नामाविष्कृणोति बर्हिषि प्रवाचे ॥

हरि॑: सृजा॒नः प॒थ्या॑मृ॒तस्येय॑र्ति॒ वाच॑मरि॒तेव॒ नाव॑म् । दे॒वो दे॒वानां॒ गुह्या॑नि॒ नामा॒विष्कृ॑णोति ब॒र्हिषि॑ प्र॒वाचे॑ ॥

hárīḥ sṛjānás pathyā́m ṛtásyéyarti vā́cam aritā́iva nā́vam | devó devā́nāṃ guhyā́ni nā́mā́viṣkṛṇoti bárhiṣi prá-vāce ||

The tawny one, being released, sets in motion the path of Ṛta; he impels the Word as a rower drives a boat. The god makes manifest on the sacred seat the secret names of the gods for the forward utterance.

हरिः॑ । सृ॒जा॒नः । प॒थ्या॑म् । ऋ॒तस्य॑ । इय॑र्ति । वाच॑म् । अ॒रि॒ताऽइ॑व । नाव॑म् । दे॒वः । दे॒वाना॑म् । गुह्या॑नि । नाम॑ । आ॒विः । कृ॒णो॒ति॒ । ब॒र्हिषि॑ । प्र॒ऽवाचे॑ ॥हरिः । सृजानः । पथ्याम् । ऋतस्य । इयर्ति । वाचम् । अरिताइव । नावम् । देवः । देवानाम् । गुह्यानि । नाम । आविः । कृणोति । बर्हिषि । प्रवाचे ॥hariḥ | sṛjānaḥ | pathyām | ṛtasya | iyarti | vācam | aritā-iva | nāvam | devaḥ | devānām | guhyāni | nāma | āviḥ | kṛṇoti | barhiṣi | pra-vāce

हरिःthe tawny one (Soma)
हरिः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootहरि- (प्रातिपदिक)
सृजानःcreating, bringing forth
सृजानः:
कर्तृ
TypeVerb (participle)
Root√सृज् (सृजति) + शानच्
पथ्याम्the path (fit/straight way)
पथ्याम्:
कर्म
TypeAdjective (used substantively)
Rootपथ्य- (प्रातिपदिक)
ऋतस्यof ṛta (cosmic order/truth)
ऋतस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootऋत- (प्रातिपदिक)
ईयर्तिsets in motion, impels
ईयर्ति:
क्रिया
TypeVerb
Root√ईर्/ईर् (ईयर्ति) [वेदिक रूप]
वाचम्speech, voice
वाचम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवाच्- (प्रातिपदिक)
अरितेवlike a rower
अरितेव:
कर्तृ (उपमान-कर्तृ)
TypeNoun + Indeclinable
Rootअरितृ- (प्रातिपदिक) + इव
नावम्a boat
नावम्:
कर्म
TypeNoun
Rootनौ- (प्रातिपदिक)
देवःthe god (Soma)
देवः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव- (प्रातिपदिक)
देवानाम्of the gods
देवानाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootदेव- (प्रातिपदिक)
गुह्यानिhidden, secret
गुह्यानि:
कर्म
TypeAdjective
Rootगुह्य- (प्रातिपदिक)
नामnames
नाम:
कर्म (गुह्यानि नामानि)
TypeNoun
Rootनामन्- (प्रातिपदिक)
आविष्कृणोतिmakes manifest, reveals
आविष्कृणोति:
क्रिया
TypeVerb
Rootआविस् + √कृ (कृणोति) [वेदिक]
बर्हिषिon the sacred grass (altar-strewn barhis)
बर्हिषि:
अधिकरण
TypeNoun
Rootबर्हिस्- (प्रातिपदिक)
प्रवाचेin the proclamation/utterance (at the recitation)
प्रवाचे:
अधिकरण
TypeNoun (action-noun) / Indeclinable-like locative
Rootप्र + √वच् (वचति) → प्रवाच- (कृदन्त/भाव)