HomeRig VedaMandala 9Sukta 86Mantra 8
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 8

Sukta 9.86

Rishi: Soma Pavamāna seer-tradition
Devata: Soma Pavamāna
Chandas: Jagatī

राजा समुद्रं नद्यो वि गाहतेऽपामूर्मिं सचते सिन्धुषु श्रितः । अध्यस्थात्सानु पवमानो अव्ययं नाभा पृथिव्या धरुणो महो दिवः ॥

राजा॑ समु॒द्रं न॒द्यो॒३॒॑ वि गा॑हते॒ऽपामू॒र्मिं स॑चते॒ सिन्धु॑षु श्रि॒तः । अध्य॑स्था॒त्सानु॒ पव॑मानो अ॒व्ययं॒ नाभा॑ पृथि॒व्या ध॒रुणो॑ म॒हो दि॒वः ॥

rājā samudráṃ nádyo ví gāhate ’apām ū́rmiṃ sacate síndhuṣu śritáḥ | ádhy asthāt sā́nu pávamāno avyáyaṃ nā́bhā pṛthivyā́ dharuṇó mahó diváḥ ||

As a king, he enters the ocean as rivers enter it; set in the streams, he companions the wave of the waters. The self-purifying one has mounted the imperishable summit: the navel of the earth, the mighty foundation of heaven—establishing the worlds upon a stable truth.

राजा॑ । स॒मु॒द्रम् । न॒द्यः॑ । वि । गा॒ह॒ते॒ । अ॒पाम् । ऊ॒र्मिम् । स॒च॒ते॒ । सिन्धु॑षु । श्रि॒तः । अधि॑ । अ॒स्था॒ट् सानु॑ । पव॑मानः । अ॒व्यय॑म् । नाभा॑ । पृ॒थि॒व्याः । ध॒रुणः॑ । म॒हः । दि॒वः ॥राजा । समुद्रम् । नद्यः । वि । गाहते । अपाम् । ऊर्मिम् । सचते । सिन्धुषु । श्रितः । अधि । अस्थाट् सानु । पवमानः । अव्ययम् । नाभा । पृथिव्याः । धरुणः । महः । दिवः ॥rājā | samudram | nadyaḥ | vi | gāhate | apām | ūrmim | sacate | sindhuṣu | śritaḥ | adhi | asthāṭ | sānu | pavamānaḥ | avyayam | nābhā | pṛthivyāḥ | dharuṇaḥ | mahaḥ | divaḥ

राजाthe king (Soma)
राजा:
Kartā
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक) ← √राज्
समुद्रम्the ocean
समुद्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootसमुद्र (प्रातिपदिक)
like/as
:
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
नद्यःrivers
नद्यः:
Kartā
TypeNoun
Rootनदी (प्रातिपदिक)
विapart, forth; (intensifier with verb)
वि:
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग)
गाहतेplunges/enters
गाहते:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√गाह् (गाहते)
अपाम्of the waters
अपाम्:
Adhikaraṇa (सम्बन्ध/अधिष्ठान-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअप्/आप् (प्रातिपदिक)
ऊर्मिम्the wave/surge
ऊर्मिम्:
Karma
TypeNoun
Rootऊर्मि (प्रातिपदिक)
सचतेjoins, accompanies, follows
सचते:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√सच् (सचते)
सिन्धुषुin the rivers/streams
सिन्धुषु:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootसिन्धु (प्रातिपदिक)
श्रितःresting/settled, resorting
श्रितः:
Kartā (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective/Participle
Root√श्रि (क्त-प्रत्यय) → श्रित
अध्यस्थात्he stood upon/ascended
अध्यस्थात्:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootअधि-√स्था (लुङ्)
सानुthe ridge/summit
सानु:
Karma (गत्यर्थे अधिकरणसदृशम्)
TypeNoun
Rootसानु (प्रातिपदिक)
पवमानःthe purifying one (Soma)
पवमानः:
Kartā
TypeParticiple (Adjective)
Root√पू (पवते) → पवमान (शतृ/शानच्-प्रत्यय, वर्तमानकृदन्त)
अव्यम्the imperishable/unchanging (place/state)
अव्यम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअव्यय (प्रातिपदिक)
नाभाwith/like a navel; as a hub
नाभा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootनाभि (प्रातिपदिक)
पृथिव्याःof the earth
पृथिव्याः:
Adhikaraṇa (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
धरुणःsupport, holder
धरुणः:
Kartā (नामरूपेण/विशेषणरूपेण)
TypeNoun/Adjective
Rootधरुण (प्रातिपदिक) ← √धृ
महोof the great
महो:
Adhikaraṇa (सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
दिवःof heaven/sky
दिवः:
Adhikaraṇa (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootद्यौ/दिव् (प्रातिपदिक)