HomeRig VedaMandala 9Sukta 86Mantra 41
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 41

Sukta 9.86

Rishi: Unknown/Composite Soma-Pavamāna tradition
Devata: Soma Pavamāna (with Indra invoked as giver through Soma)
Chandas: Jagatī (probable)

स भन्दना उदियर्ति प्रजावतीर्विश्वायुर्विश्वाः सुभरा अहर्दिवि । ब्रह्म प्रजावद्रयिमश्वपस्त्यं पीत इन्दविन्द्रमस्मभ्यं याचतात् ॥

स भ॒न्दना॒ उदि॑यर्ति प्र॒जाव॑तीर्वि॒श्वायु॒र्विश्वा॑: सु॒भरा॒ अह॑र्दिवि । ब्रह्म॑ प्र॒जाव॑द्र॒यिमश्व॑पस्त्यं पी॒त इ॑न्द॒विन्द्र॑म॒स्मभ्यं॑ याचतात् ॥

sá bhandánā úd iyarti prajā́vatīr viśvā́yur víśvāḥ subhárā́ ahardiví | bráhma prajā́vad rayím aśvápastyaṃ pītá indav índram asmábhyaṃ yācatāt ||

He lifts up the rejoicings—rich in progeny, universal in life, well-bearing through day and night. When Indu is drunk, may he move Indra to grant us the word of power with progeny, and the plenitude that brings swift energies for the journey.

सः । भ॒न्दनाः॑ । उत् । इ॒य॒र्ति॒ । प्र॒जाऽव॑तीः । वि॒श्वऽआ॑युः । विश्वाः॑ । सु॒ऽभराः॑ । अहः॑ऽदिवि । ब्रह्म॑ । प्र॒जाऽव॑त् । र॒यिम् । अश्व॑ऽपस्त्यम् । पी॒तः । इ॒न्दो॒ इति॑ । इन्द्र॑म् । अ॒स्मभ्य॑म् । या॒च॒ता॒त् ॥सः । भन्दनाः । उत् । इयर्ति । प्रजावतीः । विश्वआयुः । विश्वाः । सुभराः । अहःदिवि । ब्रह्म । प्रजावत् । रयिम् । अश्वपस्त्यम् । पीतः । इन्दो इति । इन्द्रम् । अस्मभ्यम् । याचतात् ॥saḥ | bhandanāḥ | ut | iyarti | prajāvatīḥ | viśva-āyuḥ | viśvāḥ | su-bharāḥ | ahaḥ-divi | brahma | prajāvat | rayim | aśva-pastyam | pītaḥ | indo iti | indram | asmabhyam | yācatāt

सःhe (that one)
सः:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (स- सर्वनाम-प्रातिपदिक) / saḥ
भन्दनाःpraises / laudations (chants)
भन्दनाः:
Kartā (सहकर्तृ-समुच्चयः) / or Apposition
TypeNoun
Rootभन्दन (प्रातिपदिक; ‘भन्दन’ = स्तुति/प्रशंसा/उत्सव-ध्वनि इत्यर्थे, वैदिक)
उद्up, forth
उद्:
TypeIndeclinable
Rootउद् (उपसर्ग/अव्यय)
ईयर्तिsets in motion / raises / impels
ईयर्ति:
Kriyā
TypeVerb
Rootईर् (ईरयति/ईयर्ति) धातुः
प्रजावतीःrich in offspring / fruitful
प्रजावतीः:
Karma
TypeAdjective
Rootप्रजावत् (विशेषण-प्रातिपदिक)
विश्वायुःhaving all life / life for all
विश्वायुः:
Kartā (विशेषणम् ‘सः’ इत्यस्य) / or Apposition
TypeAdjective
Rootविश्वायु (समास-प्रातिपदिक; विश्व + आयुस्)
विश्वाःall (of them)
विश्वाः:
Kartā (समुच्चित-कर्तृ) / or Viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootविश्व (सर्व/समस्त) प्रातिपदिक
सुभराःeasy to bear / well-supporting
सुभराः:
Kartā (समुच्चित-कर्तृ) / or Viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootसुभर (सु + भर) प्रातिपदिक
अहर्दिविday-and-night
अहर्दिवि:
Adhikaraṇa (काल/परिसर) / or Kartā (समुच्चय) بحسب व्याख्या
TypeNoun
Rootअहर् + दिव्/दिव (दिव् ‘day/sky’) (द्वन्द्व-समासः)
ब्रह्मsacred utterance / hymn
ब्रह्म:
Kartā (समुच्चित-कर्तृ) / or Karma (स्तुत्यर्थे) بحسب व्याख्या
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
प्रजावत्endowed with offspring / fruitful
प्रजावत्:
TypeAdjective
Rootप्रजावत् (विशेषण-प्रातिपदिक)
रयिम्wealth
रयिम्:
Karma
TypeNoun
Rootरयि (प्रातिपदिक)
अश्वपस्त्यम्consisting in horses and homestead/abode (wealth of horses and dwelling)
अश्वपस्त्यम्:
TypeAdjective
Rootअश्वपस्त्य (समास-प्रातिपदिक; अश्व + पस्त्य)
पीतःdrunk / having been drunk
पीतः:
Kartā (इन्दुः इत्यस्य विशेषणम्) / or Predicative
TypeParticiple
Rootपा (पिबति) धातोः क्त-प्रत्ययान्त (पीत)
इन्दुःSoma (the drop)
इन्दुः:
Kartā
TypeNoun
Rootइन्दु (प्रातिपदिक)
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
अस्मभ्यम्to us
अस्मभ्यम्:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
याचतात्let (him) ask / request / procure
याचतात्:
Kriyā
TypeVerb
Rootयाच् (याचते) धातुः