HomeRig VedaMandala 9Sukta 86Mantra 38
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 38

Sukta 9.86

Rishi: Unknown/Composite Soma-Pavamāna tradition
Devata: Soma Pavamāna
Chandas: Jagatī (probable)

त्वं नृचक्षा असि सोम विश्वतः पवमान वृषभ ता वि धावसि । स नः पवस्व वसुमद्धिरण्यवद्वयं स्याम भुवनेषु जीवसे ॥

त्वं नृ॒चक्षा॑ असि सोम वि॒श्वत॒: पव॑मान वृषभ॒ ता वि धा॑वसि । स न॑: पवस्व॒ वसु॑म॒द्धिर॑ण्यवद्व॒यं स्या॑म॒ भुव॑नेषु जी॒वसे॑ ॥

tvaṃ nṛcákṣā asi soma viśvátāḥ pavamāna vṛṣabha tā́ ví dhāvasi | sá naḥ pavasva vásumad híraṇyavad vayaṃ syāma bhúvaneṣu jīváse ||

You are the seer-power for humanity from every side, O Soma; as the purifying Bull you run through those realms. So purify yourself for us with plenitude and golden light, that we may be in the worlds for the true living.

त्वम् । नृ॒ऽचक्षाः॑ । अ॒सि॒ । सो॒म॒ । वि॒श्वतः॑ । पव॑मान । वृ॒ष॒भ॒ । ता । वि । धा॒व॒सि॒ । सः । नः॒ । प॒व॒स्व॒ । वसु॑ऽमत् । हिर॑ण्यऽवत् । व॒यम् । स्या॒म॒ । भुव॑नेषु । जी॒वसे॑ ॥त्वम् । नृचक्षाः । असि । सोम । विश्वतः । पवमान । वृषभ । ता । वि । धावसि । सः । नः । पवस्व । वसुमत् । हिरण्यवत् । वयम् । स्याम । भुवनेषु । जीवसे ॥tvam | nṛ-cakṣāḥ | asi | soma | viśvataḥ | pavamāna | vṛṣabha | tā | vi | dhāvasi | saḥ | naḥ | pavasva | vasu-mat | hiraṇya-vat | vayam | syāma | bhuvaneṣu | jīvase

त्वम्thou
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नृचक्षाःhaving man-seeing sight; seeing men
नृचक्षाः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootनृ-चक्षस् (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/कर्मधारय-समास)
असिart; are
असि:
(सम्बन्ध/अस्ति-क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
सोमO Soma
सोम:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
विश्वतःfrom all sides; everywhere
विश्वतः:
अधिकरण (व्याप्ति/दिशा)
TypeIndeclinable
Rootविश्वतः (अव्यय; विश्व + तस्)
पवमानO purifying (one)
पवमान:
सम्बोधन
TypeParticiple (Adjective/Noun)
Rootपवमान (कृदन्त-प्रातिपदिक; √पू/√पु ‘to purify’ + शानच्)
वृषभO bull (mighty one)
वृषभ:
सम्बोधन
TypeNoun (epithet)
Rootवृषभ (प्रातिपदिक)
ताःthose (streams/ways)
ताः:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
विapart; forth; widely
वि:
(क्रिया-विशेषक)
TypeIndeclinable (preverb)
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
धावसिthou runnest; streamest
धावसि:
कर्तृ
TypeVerb
Root√धाव् (धातु)
सःhe; that (Soma)
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नःfor us; of us
नः:
सम्प्रदान (हिते) / सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पवस्वpurify thyself; flow pure
पवस्व:
कर्तृ
TypeVerb
Root√पू/√पु (धातु ‘to purify’)
वसुमत्with wealth; wealth-bearing
वसुमत्:
करण (सह/युक्त्या)
TypeAdjective
Rootवसुमत् (प्रातिपदिक; वसु + मतुप्)
हिरण्यवत्with gold; gold-bearing
हिरण्यवत्:
करण (सह/युक्त्या)
TypeAdjective
Rootहिरण्यवत् (प्रातिपदिक; हिरण्य + मतुप्)
वयम्we
वयम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
स्यामmay we be
स्याम:
कर्तृ
TypeVerb
Root√अस् (धातु)
भुवनेषुin the worlds; in the realms
भुवनेषु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootभुवन (प्रातिपदिक; √भू + यु/अन)
जीवसेto live
जीवसे:
प्रयोजन (उद्देश्य)
TypeVerbal noun (infinitival)
Root√जीव् (धातु) → जीवसे (तुमर्थे दतिव्/इन्फिनिटिव्-रूप)