HomeRig VedaMandala 9Sukta 86Mantra 3
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 9.86

Devata: Soma Pavamāna
Chandas: Jagatī (probable)

अत्यो न हियानो अभि वाजमर्ष स्वर्वित्कोशं दिवो अद्रिमातरम् । वृषा पवित्रे अधि सानो अव्यये सोमः पुनान इन्द्रियाय धायसे ॥

अत्यो॒ न हि॑या॒नो अ॒भि वाज॑मर्ष स्व॒र्वित्कोशं॑ दि॒वो अद्रि॑मातरम् । वृषा॑ प॒वित्रे॒ अधि॒ सानो॑ अ॒व्यये॒ सोम॑: पुना॒न इ॑न्द्रि॒याय॒ धाय॑से ॥

átyo na hiyānó abhí vā́jam arṣa svàr-vit kóśaṃ divó ádri-mātaram | vṛ́ṣā pavítre ádhi sā́no avyáye sómaḥ punāná indríyāya dhā́yase ||

Like a steed driven forward, rush toward the plenitude of force; O finder of the Sun-world, enter the heavenly vessel born of the pressing-stone. A Bull, on the summit of the imperishable filter, Soma is purified for the holding of Indra-power in us.

अत्यः॑ । न । हि॒या॒नः । अ॒भि । वाज॑म् । अ॒र्ष॒ । स्वः॒ऽवित् । कोश॑म् । दि॒वः । अद्रि॑ऽमातरम् । वृषा॑ । प॒वित्रे॑ । अधि॑ । सानौ॑ । अ॒व्यये॑ । सोमः॑ । पु॒ना॒नः । इ॒न्द्रि॒याय॑ । धाय॑से ॥अत्यः । न । हियानः । अभि । वाजम् । अर्ष । स्वःवित् । कोशम् । दिवः । अद्रिमातरम् । वृषा । पवित्रे । अधि । सानौ । अव्यये । सोमः । पुनानः । इन्द्रियाय । धायसे ॥atyaḥ | na | hiyānaḥ | abhi | vājam | arṣa | svaḥ-vit | kośam | divaḥ | adri-mātaram | vṛṣā | pavitre | adhi | sānau | avyaye | somaḥ | punānaḥ | indriyāya | dhāyase

अत्यःthe racer/steed (Soma as a swift one)
अत्यः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअत्य (प्रातिपदिक) < √अत्/अत्य् (गत्यर्थ; ‘अत्य’ ‘steed, racer’)
like/as
:
TypeIndeclinable
Root
हि॒यानःspeeding, impelled, rushing
हि॒यानः:
कर्तृ (अत्यः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeVerb
Root√हि (गत्यर्थ) → हियान (कृदन्त, शानच्)
अ॒भिtowards, against, upon
अ॒भि:
TypeIndeclinable
Rootअभि
वाजम्prize; strength; (victory-)booty
वाजम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवाज (प्रातिपदिक)
अर्षrush/stream!
अर्ष:
TypeVerb
Root√ऋष्/अर्ष् (गत्यर्थ ‘to rush, flow’)
स्व॒र्वित्winning heaven; heaven-finding
स्व॒र्वित्:
कर्म (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootस्वर् + √विद् (ज्ञाने) → स्वर्विद् (प्रातिपदिक)
कोशम्the vessel, cask, container
कोशम्:
कर्म (अर्ष इत्यस्य)
TypeNoun
Rootकोश (प्रातिपदिक)
दिवःof heaven, of the sky
दिवः:
सम्बन्ध (कोशम्/मातरम् इत्यस्य)
TypeNoun
Rootदिव् (प्रातिपदिक ‘द्यौ/दिव्’)
अद्रिमातरम्having the stone as mother; stone-born (pressed by the stone)
अद्रिमातरम्:
कर्म (कोशम् इत्यस्य विशेषण/अप्पोजिशन)
TypeNoun
Rootअद्रि + मातृ (समासः: अद्रि-मातर्)
वृषाthe bull (vigorous one)
वृषा:
कर्तृ (सोमः)
TypeNoun
Rootवृषन्/वृष (प्रातिपदिक)
पवित्रेin/onto the filter (sieve)
पवित्रे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootपवित्र (प्रातिपदिक)
अधिupon, over
अधि:
TypeIndeclinable
Rootअधि
सानोon the ridge/surface (of the filter)
सानो:
अधिकरण
TypeNoun
Rootसानु (प्रातिपदिक)
अव्ययेunfailing, imperishable
अव्यये:
अधिकरण (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootअव्यय (प्रातिपदिक)
सोमःSoma
सोमः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
पुनानःpurifying himself, being purified
पुनानः:
कर्तृ (सोमः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeVerb
Root√पू (पवने/शोधने ‘to purify’) → पुनान (कृदन्त, शानच्)
इन्द्रियायfor Indra’s power/for vigor
इन्द्रियाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootइन्द्रिय (प्रातिपदिक)
धायसेfor sustenance/strength
धायसे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootधायस् (प्रातिपदिक; ‘support, nourishment, vigor’)