HomeRig VedaMandala 9Sukta 86Mantra 26
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 26

Sukta 9.86

Rishi: Unknown/unspecified in provided input (Soma Pavamāna hymn cycle; traditionally attributed within Pavitrā/Āṅgirasa lineages depending on recension)
Devata: Soma Pavamāna (Indu)
Chandas: Jagatī (probable for RV 9.86; requires pada-count verification per verse)

इन्दुः पुनानो अति गाहते मृधो विश्वानि कृण्वन्त्सुपथानि यज्यवे । गाः कृण्वानो निर्णिजं हर्यतः कविरत्यो न क्रीळन्परि वारमर्षति ॥

इन्दु॑: पुना॒नो अति॑ गाहते॒ मृधो॒ विश्वा॑नि कृ॒ण्वन्त्सु॒पथा॑नि॒ यज्य॑वे । गाः कृ॑ण्वा॒नो नि॒र्णिजं॑ हर्य॒तः क॒विरत्यो॒ न क्रीळ॒न्परि॒ वार॑मर्षति ॥

índuḥ punā́nó áti gāhate mṛ́dho víśvāni kṛṇvánt su-páthāni yájyave | gā́ḥ kṛṇvā́nó nir-níjaṃ haryatáḥ kavír átyo ná krīḷán pári vā́ram arṣati ||

Indu, the Soma-force, being purified, overpasses all resistances and for the sacrificer makes every path a path of ease. Creating the Rays of Light and the shining raiment, the luminous Seer, like a swift steed at play, flows around the enclosing sieve and presses onward.

इन्दुः॑ । पु॒ना॒नः । अति॑ । गा॒ह॒ते॒ । मृधः॑ । विश्वा॑नि । कृ॒ण्वन् । सु॒ऽपथा॑नि । यज्य॑वे । गाः । कृ॒ण्वा॒नः । निः॒ऽनिज॑म् । ह॒र्य॒तः । क॒विः । अत्यः॑ । न । क्रीळ॑न् । परि॑ । वार॑म् । अ॒र्ष॒ति॒ ॥इन्दुः । पुनानः । अति । गाहते । मृधः । विश्वानि । कृण्वन् । सुपथानि । यज्यवे । गाः । कृण्वानः । निःनिजम् । हर्यतः । कविः । अत्यः । न । क्रीळन् । परि । वारम् । अर्षति ॥induḥ | punānaḥ | ati | gāhate | mṛdhaḥ | viśvāni | kṛṇvan | su-pathāni | yajyave | gāḥ | kṛṇvānaḥ | niḥ-nijam | haryataḥ | kaviḥ | atyaḥ | na | krīḷan | pari | vāram | arṣati

इन्दुःthe drop (Soma), Indu
इन्दुः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootइन्दु- (प्रातिपदिक)
पुनानःpurifying himself / being purified
पुनानः:
कर्तृ (इन्दोः विशेषणम्)
TypeParticiple
Root√पू (पवने/शोधने) → पुनान- (शतृ/शानच्)
अतिover, beyond
अति:
उपसर्ग/क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootअति (उपसर्ग/अव्यय)
गाहतेplunges/enters
गाहते:
क्रिया (कर्तृ: इन्दुः)
TypeVerb
Root√गाह् (प्रवेशने/अवगाहने)
मृधःhostilities, foes
मृधः:
कर्म
TypeNoun
Rootमृध्- (प्रातिपदिक; ‘hostility/foe’)
विश्वानिall (things)
विश्वानि:
कर्म (कृण्वन्-क्रियायाः)
TypeAdjective (substantive use)
Rootविश्व- (सर्व/समस्त)
कृण्वन्making, doing
कृण्वन्:
कर्तृ (इन्दोः सह-क्रिया)
TypeParticiple
Root√कृ (करणे) → कृण्वत् (शतृ)
सुपथानिgood paths
सुपथानि:
कर्म
TypeNoun
Rootसु-पथ- (समास: सु + पथ)
यज्यवेfor the worshipper/sacrificer
यज्यवे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootयज्य- (√यज् सेव्य/यागे; ‘worshipper, sacrificer’)
गाःcows (rays/wealth)
गाः:
कर्म
TypeNoun
Rootगो- (प्रातिपदिक)
कृण्वानःmaking
कृण्वानः:
कर्तृ (इन्दोः)
TypeParticiple
Root√कृ (करणे) → कृण्वान- (शानच्)
निर्णिजम्the shining garment/splendour
निर्णिजम्:
कर्म
TypeNoun
Rootनिर्णिज्- (प्रातिपदिक; ‘bright garment/covering, splendour’)
हर्यतःof the golden/tawny one
हर्यतः:
सम्बन्ध (निर्णिजः)
TypeAdjective
Rootहर्यत्- (प्रातिपदिक; ‘golden, tawny, gladdening’)
कविःthe seer/poet
कविः:
कर्तृ (इन्दोः विशेषणम्)
TypeNoun
Rootकवि- (प्रातिपदिक)
अत्यःa steed
अत्यः:
कर्तृ (उपमा-आधारः)
TypeNoun
Rootअत्य- (प्रातिपदिक; ‘steed’)
like, as
:
उपमा-सूचक
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
क्रीळन्playing, sporting
क्रीळन्:
कर्तृ (अत्यस्य)
TypeParticiple
Root√क्रीळ्/क्रीड् (विहारे/क्रीडायाम्) → क्रीळत् (शतृ)
परिaround
परि:
उपसर्ग/क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
वारम्the enclosure/covering
वारम्:
कर्म/अधिकरण (परि-गमनस्य)
TypeNoun
Rootवार- (प्रातिपदिक; ‘enclosure, cover, screen/pen’)
अर्षतिflows, rushes
अर्षति:
क्रिया (कर्तृ: इन्दुः)
TypeVerb
Root√ऋष्/अर्ष् (गत्याम्/प्रवाहे)