HomeRig VedaMandala 9Sukta 86Mantra 21
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 21

Sukta 9.86

Devata: Soma Pavamāna
Chandas: Jagatī (probable; requires verification)

अयं पुनान उषसो वि रोचयदयं सिन्धुभ्यो अभवदु लोककृत् । अयं त्रिः सप्त दुदुहान आशिरं सोमो हृदे पवते चारु मत्सरः ॥

अ॒यं पु॑ना॒न उ॒षसो॒ वि रो॑चयद॒यं सिन्धु॑भ्यो अभवदु लोक॒कृत् । अ॒यं त्रिः स॒प्त दु॑दुहा॒न आ॒शिरं॒ सोमो॑ हृ॒दे प॑वते॒ चारु॑ मत्स॒रः ॥

ayáṃ punāná uṣáso ví rocayad ayáṃ síndhubhyo abhavad u loka-kṛ́t | ayáṃ tríḥ saptá duduhāná āśíraṃ sómo hṛdé pavate cā́ru matsaráḥ ||

This Soma, purifying, makes the dawns shine; this one becomes for the rivers a maker of the world-order. This one, milking the mixture (āśir) three times seven, Soma purifies in the heart—beautiful in ecstasy of delight.

अ॒यम् । पु॒ना॒नः । उ॒षसः॑ । वि । रो॒च॒य॒त् । अ॒यम् । सिन्धु॑ऽभ्यः । अ॒भ॒व॒त् । ऊँ॒ इति॑ । लो॒क॒ऽकृत् । अ॒यम् । त्रिः । स॒प्त । दु॒दु॒हा॒नः । आ॒ऽशिर॑म् । सोमः॑ । हृ॒दे । प॒व॒ते॒ । चारु॑ । म॒त्स॒रः ॥अयम् । पुनानः । उषसः । वि । रोचयत् । अयम् । सिन्धुभ्यः । अभवत् । ऊँ इति । लोककृत् । अयम् । त्रिः । सप्त । दुदुहानः । आशिरम् । सोमः । हृदे । पवते । चारु । मत्सरः ॥ayam | punānaḥ | uṣasaḥ | vi | rocayat | ayam | sindhu-bhyaḥ | abhavat | oṃ iti | loka-kṛt | ayam | triḥ | sapta | duduhānaḥ | āśiram | somaḥ | hṛde | pavate | cāru | matsaraḥ

अयम्this (one), he
अयम्:
Kartā
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पुनानःpurifying (himself), being purified
पुनानः:
Kartā
TypeParticiple
Root√पू (पूञ्; ‘to purify’) → पुनान (शानच्)
उषसःthe dawns
उषसः:
Karma
TypeNoun
Rootउषस् (प्रातिपदिक)
विapart, forth, widely
वि:
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
रोचयत्made (them) shine, caused to shine
रोचयत्:
TypeVerb
Root√रुच् (to shine) → रोचय (णिच् caus.)
अयम्this (one), he
अयम्:
Kartā
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सिन्धुभ्यःfrom the rivers/streams
सिन्धुभ्यः:
Apādāna
TypeNoun
Rootसिन्धु (प्रातिपदिक)
अभवत्became, came to be
अभवत्:
TypeVerb
Root√भू (to be, become)
indeed, verily
:
TypeIndeclinable
Rootउ (निपात/अव्यय)
लोककृत्world-maker, maker of the world/order
लोककृत्:
Kartā
TypeNoun (agent) / Epithet
Rootलोक (प्रातिपदिक) + √कृ (to make) → कृत् (क्विप्)
अयम्this (one), he
अयम्:
Kartā
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
त्रिःthrice
त्रिः:
TypeIndeclinable
Rootत्रिस् (अव्यय)
सप्तseven
सप्त:
Karma
TypeNumeral
Rootसप्तन् (संख्या-प्रातिपदिक)
दुदुहानःmilking forth, drawing out
दुदुहानः:
Kartā
TypeParticiple
Root√दुह् (to milk) → दुदुहान (शानच्; पुनरुक्त/इंटेन्सिव्-आभास)
आशिरम्refreshment, blessing, invigorating draught
आशिरम्:
Karma
TypeNoun
Rootआशिस्/आशिर् (प्रातिपदिक; ‘आशीः, blessing/refreshment’)
सोमःSoma
सोमः:
Kartā
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
हृदेto/for the heart
हृदे:
Sampradāna
TypeNoun
Rootहृद् (प्रातिपदिक)
पवतेpurifies itself, flows as purified
पवते:
TypeVerb
Root√पू (पूञ्; ‘to purify’) → पवते
चारुःbeautiful, pleasing
चारुः:
Kartā
TypeAdjective
Rootचारु (प्रातिपदिक)
मत्सरःintoxicating exhilaration, rapture
मत्सरः:
Kartā
TypeNoun
Rootमत्सर (प्रातिपदिक; ‘intoxicating exhilaration/rapture’)