HomeRig VedaMandala 9Sukta 86Mantra 16
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 16

Sukta 9.86

Devata: Soma Pavamāna (Soma in the act of purification), with an explicit orientation toward Indra
Chandas: Jagatī (probable, based on verse length and cadence; requires metrical verification against a pada-counted text)

प्रो अयासीदिन्दुरिन्द्रस्य निष्कृतं सखा सख्युर्न प्र मिनाति संगिरम् । मर्य इव युवतिभिः समर्षति सोमः कलशे शतयाम्ना पथा ॥

प्रो अ॑यासी॒दिन्दु॒रिन्द्र॑स्य निष्कृ॒तं सखा॒ सख्यु॒र्न प्र मि॑नाति सं॒गिर॑म् । मर्य॑ इव युव॒तिभि॒: सम॑र्षति॒ सोम॑: क॒लशे॑ श॒तया॑म्ना प॒था ॥

pró ayāsīd índur índrasya niṣkṛtáṃ sakhā sakhyúr ná prá mināti saṃgíram | márya iva yuvatíbhiḥ sám arṣati sómaḥ kalaśé śatáyāmnā pathā ||

Forward has the drop (Indu) gone, to the place made ready for Indra; as a friend he does not break the compact of friendship. Like a young lover he rushes together with the maidens (the fostering waters), Soma streams into the bowl by the path of a hundred channels.

प्रो इति॑ । अ॒या॒सी॒त् । इन्दुः॑ । इन्द्र॑स्य । निः॒ऽकृ॒तम् । सखा॑ । सख्युः॑ । न । प्र । मि॒ना॒ति॒ । स॒म्ऽगिर॑म् । मर्यः॑ऽइव । यु॒व॒तिऽभिः॑ । सम् । अ॒र्ष॒ति॒ । सोमः॑ । क॒लशे॑ । श॒तऽया॑म्ना । प॒था ॥प्रो इति । अयासीत् । इन्दुः । इन्द्रस्य । निःकृतम् । सखा । सख्युः । न । प्र । मिनाति । सम्गिरम् । मर्यःइव । युवतिभिः । सम् । अर्षति । सोमः । कलशे । शतयाम्ना । पथा ॥pro iti | ayāsīt | induḥ | indrasya | niḥ-kṛtam | sakhā | sakhyuḥ | na | pra | mināti | sam-giram | maryaḥ-iva | yuvati-bhiḥ | sam | arṣati | somaḥ | kalaśe | śata-yāmnā | pathā

प्रforth, forward
प्र:
TypeIndeclinable
Rootप्र
अयासीत्went forth, advanced
अयासीत्:
TypeVerb
Rootया (याति)
इन्दुःthe drop (Soma), Soma
इन्दुः:
Kartā
TypeNoun
Rootइन्दु (prātipadika)
इन्द्रस्यof Indra
इन्द्रस्य:
Ṣaṣṭhī-sambandha
TypeNoun
Rootइन्द्र (prātipadika)
निष्कृतम्the prepared/appointed (place), the outlet/setting
निष्कृतम्:
Karma (gati/goal)
TypeAdjective
Rootनिष्कृत (prātipadika; kṛdanta from √कृ with nis-)
सखाfriend
सखा:
Kartā (apposition to इन्दुः)
TypeNoun
Rootसखि (prātipadika)
सख्युःof (his) friend
सख्युः:
Ṣaṣṭhī-sambandha
TypeNoun
Rootसखि (prātipadika)
like, as
:
TypeIndeclinable
Root
प्रforth, forward
प्र:
TypeIndeclinable
Rootप्र
मिनातिdamages, diminishes
मिनाति:
TypeVerb
Rootमि (मिनाति)
संगिरम्(their) joint song/chant, chorus
संगिरम्:
Karma
TypeNoun
Rootसंगिर्/संगिर (prātipadika)
मर्यःyoung man, suitor
मर्यः:
Kartā (of the simile-clause)
TypeNoun
Rootमर्य (prātipadika)
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
युवतिभिःwith young women
युवतिभिः:
Karaṇa/Sahakārī
TypeNoun
Rootयुवति (prātipadika)
समर्षतिrushes together, surges, hastens
समर्षति:
TypeVerb
Rootऋष्/अर्ष् (अर्षति)
सोमःSoma
सोमः:
Kartā
TypeNoun
Rootसोम (prātipadika)
कलशेin the vessel, in the jar
कलशे:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootकलश (prātipadika)
शतयाम्नाby the hundred-tracked/with a hundred courses
शतयाम्ना:
Karaṇa
TypeAdjective
Rootशत-यामन् (prātipadika; bahuvrīhi/tatpuruṣa compound)
पथाby the path, along the way
पथा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootपथ (prātipadika)