HomeRig VedaMandala 9Sukta 86Mantra 10
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 10

Sukta 9.86

Rishi: Soma Pavamāna seer-tradition
Devata: Soma Pavamāna
Chandas: Jagatī

ज्योतिर्यज्ञस्य पवते मधु प्रियं पिता देवानां जनिता विभूवसुः । दधाति रत्नं स्वधयोरपीच्यं मदिन्तमो मत्सर इन्द्रियो रसः ॥

ज्योति॑र्य॒ज्ञस्य॑ पवते॒ मधु॑ प्रि॒यं पि॒ता दे॒वानां॑ जनि॒ता वि॒भूव॑सुः । दधा॑ति॒ रत्नं॑ स्व॒धयो॑रपी॒च्यं॑ म॒दिन्त॑मो मत्स॒र इ॑न्द्रि॒यो रस॑: ॥

jyótir yajñásya pavate mádhu priyáṃ pitā́ devā́nāṃ janitā́ vibhū́vasuḥ | dádhāti rátnaṃ svadháyor apī́cyaṃ madíntamo matsará indríyo rásaḥ ||

The light of the sacrifice flows—honey-delight, beloved; father and begetter of the gods, rich in wide shining. He places the precious jewel hidden in the two self-laws: most intoxicating, the rapturous, Indra-strengthening essence of taste—delight that empowers the will to conquer darkness.

ज्योतिः॑ । य॒ज्ञस्य॑ । प॒व॒ते॒ । मधु॑ । प्रि॒यम् । पि॒ता । दे॒वाना॑म् । ज॒नि॒ता । वि॒भुऽव॑सुः । दधा॑ति । रत्न॑म् । स्व॒धयोः॑ । अ॒पी॒च्य॑म् । म॒दिन्ऽत॑मः । म॒त्स॒रः । इ॒न्द्रि॒यः । रसः॑ ॥ज्योतिः । यज्ञस्य । पवते । मधु । प्रियम् । पिता । देवानाम् । जनिता । विभुवसुः । दधाति । रत्नम् । स्वधयोः । अपीच्यम् । मदिन्तमः । मत्सरः । इन्द्रियः । रसः ॥jyotiḥ | yajñasya | pavate | madhu | priyam | pitā | devānām | janitā | vibhu-vasuḥ | dadhāti | ratnam | svadhayoḥ | apīcyam | madin-tamaḥ | matsaraḥ | indriyaḥ | rasaḥ

ज्योतिःlight, radiance
ज्योतिः:
Kartā
TypeNoun
Rootज्योतिस् (प्रातिपदिक) < √द्युत् (दीप्तौ)
यज्ञस्यof the sacrifice
यज्ञस्य:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक) < √यज् (देवपूजासंगतिकरणदान)
पवतेpurifies/flows (as purified)
पवते:
TypeVerb
Root√पू (पवने/शोधने)
मधुsweetness; honey
मधु:
Karma
TypeNoun
Rootमधु (प्रातिपदिक)
प्रियम्dear, beloved
प्रियम्:
Karma
TypeAdjective
Rootप्रिय (प्रातिपदिक)
पिताfather
पिता:
Kartā
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
देवानाम्of the gods
देवानाम्:
Sampradāna
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक) < √दिव् (दीप्तौ)
जनिताbegetter, producer
जनिता:
Kartā
TypeNoun
Rootजनितृ (प्रातिपदिक) < √जन् (जनने)
विभूवसुःrichly radiant/abounding in wealth (epithet)
विभूवसुः:
Kartā
TypeAdjective (epithet)
Rootविभूवसु (प्रातिपदिक) = वि- + भूवसु (बहुवसु/प्रभूतवसु), (सोमस्य विशेषणम्)
दधातिplaces, bestows
दधाति:
TypeVerb
Root√धा (धारणे/स्थापने)
रत्नम्treasure, precious gift
रत्नम्:
Karma
TypeNoun
Rootरत्न (प्रातिपदिक)
स्वधयोःof/within the स्वधाः (own powers/ritual potencies)
स्वधयोः:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootस्वधा (प्रातिपदिक)
अपिच्यम्hidden, inward, precious/secret
अपिच्यम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअपिच्य (प्रातिपदिक) < अपि + √चि (चयने) / ‘अपिच्य’ = ‘गूढ/अन्तर्निहित/अन्तःस्थ’ (वेदिक विशेषण)
मदितमःmost exhilarating, most intoxicating
मदितमः:
Kartā
TypeAdjective
Rootमदितम (प्रातिपदिक) < √मद् (हर्षे/मदे) + तमप्
मत्सरःrapture; exhilaration (stirring impulse)
मत्सरः:
Kartā
TypeNoun
Rootमत्सर (प्रातिपदिक) < √मद्/√मत्स् (उन्मादे/स्पर्धायाम्; वेदिक)
इन्द्रियःIndra-like; belonging to Indra; powerful
इन्द्रियः:
Kartā
TypeAdjective
Rootइन्द्रिय (प्रातिपदिक) < इन्द्र
रसःsap, juice; essence
रसः:
Kartā
TypeNoun
Rootरस (प्रातिपदिक)