HomeRig VedaMandala 9Sukta 85Mantra 7
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 7

Sukta 9.85

Devata: Soma Pavamāna (entering Indra; linked with hymn/praise)

अत्यं मृजन्ति कलशे दश क्षिपः प्र विप्राणां मतयो वाच ईरते । पवमाना अभ्यर्षन्ति सुष्टुतिमेन्द्रं विशन्ति मदिरास इन्दवः ॥

अत्यं॑ मृजन्ति क॒लशे॒ दश॒ क्षिप॒: प्र विप्रा॑णां म॒तयो॒ वाच॑ ईरते । पव॑माना अ॒भ्य॑र्षन्ति सुष्टु॒तिमेन्द्रं॑ विशन्ति मदि॒रास॒ इन्द॑वः ॥

átyaṃ mṛjanti kalaśé dáśa kṣípaḥ prá víprāṇāṃ matáyo vā́ca īrate | pávamānā abhyàrṣanti suṣṭutím ā́ índraṃ viśanti madirā́sa índavaḥ ||

Ten swift hands cleanse the steed in the cup; the thoughts and words of the inspired seers surge forward. Purifying, they flow toward the well-made hymn of praise; the intoxicating bright drops enter into Indra within us.

अत्य॑म् । मृ॒ज॒न्ति॒ । क॒लशे॑ । दश॑ । क्षिपः॑ । प्र । विप्रा॑णाम् । म॒तयः॑ । वाचः॑ । ई॒र॒ते॒ । पव॑मानाः । अ॒भि । अ॒र्ष॒न्ति॒ । सु॒ऽस्तु॒तिम् । आ । इन्द्र॑म् । वि॒श॒न्ति॒ । म॒दि॒रासः॑ । इन्द॑वः ॥अत्यम् । मृजन्ति । कलशे । दश । क्षिपः । प्र । विप्राणाम् । मतयः । वाचः । ईरते । पवमानाः । अभि । अर्षन्ति । सुस्तुतिम् । आ । इन्द्रम् । विशन्ति । मदिरासः । इन्दवः ॥atyam | mṛjanti | kalaśe | daśa | kṣipaḥ | pra | viprāṇām | matayaḥ | vācaḥ | īrate | pavamānāḥ | abhi | arṣanti | su-stutim | ā | indram | viśanti | madirāsaḥ | indavaḥ

अत्यंthe steed (swift one; Soma as a steed)
अत्यं:
Karma
TypeNoun
Rootअत्य (प्रातिपदिक; ‘अत्य’ = घोड़ा/अश्व) अथवा ‘अत्य’ (तीव्र/अत्यन्त) — यहाँ सोम-रूप ‘अत्य’ (द्रुतगामी) के रूप में
मृजन्तिthey cleanse/purify
मृजन्ति:
Kartā
TypeVerb
Rootमृज् (धातु) ‘मार्जने/शोधने’
कलशेin the vessel (jar)
कलशे:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootकलश (प्रातिपदिक)
दशten
दश:
TypeNumeral
Rootदशन् (संख्या-प्रातिपदिक)
क्षिपःthe strainers/sieves
क्षिपः:
Kartā
TypeNoun
Rootक्षिप् (प्रातिपदिक; ‘क्षिप्/क्षिप’ = छलनी/परिशोधक-उपकरण; सोम-छानने की छलनियाँ)
प्रforth, forward
प्र:
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/निपात)
विप्राणाम्of the inspired poets/priests
विप्राणाम्:
— (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
मतयःthoughts, insights
मतयः:
Kartā
TypeNoun
Rootमति (प्रातिपदिक)
वाचःutterances/voices
वाचः:
Kartā
TypeNoun
Rootवाच् (प्रातिपदिक)
ईरतेare set in motion, arise
ईरते:
— (अकर्मक; कर्तृ-प्रधान)
TypeVerb
Rootईर्/इर् (धातु) ‘गत्याम्/प्रेरणे’ (Vedic: ‘to set in motion, to rise’)
पवमानाःpurifying (Soma-drops)
पवमानाः:
Kartā
TypeAdjective/Participle
Rootपवमान (कृदन्त-प्रातिपदिक; √पू ‘पवने/शोधने’ से वर्तमान कृदन्त ‘पवमान’ = ‘purifying, being purified’)
अभिtowards, upon
अभि:
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/निपात)
अर्षन्तिthey rush/flow
अर्षन्ति:
Kartā
TypeVerb
Rootअर्ष् (धातु) ‘गत्याम्/स्रवणे’ (to rush/flow)
सुष्टुतिम्a well-formed praise (hymn)
सुष्टुतिम्:
Karma
TypeNoun
Rootसु- + स्तुति (प्रातिपदिक) ‘good praise’
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
Karma (गन्तव्य/प्राप्त्यर्थे)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
विशन्तिthey enter
विशन्ति:
Kartā
TypeVerb
Rootविश् (धातु) ‘प्रवेशने’
मदिरासःintoxicating
मदिरासः:
Kartā (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमदिर (प्रातिपदिक; ‘intoxicating’)
इन्दवःSoma-drops
इन्दवः:
Kartā
TypeNoun
Rootइन्दु (प्रातिपदिक; सोम-बिन्दु/सोम)