HomeRig VedaMandala 9Sukta 85Mantra 11
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 11

Sukta 9.85

Devata: Soma Pavamāna (with bird/inspiration imagery)
Chandas: Jagatī (probable)

नाके सुपर्णमुपपप्तिवांसं गिरो वेनानामकृपन्त पूर्वीः । शिशुं रिहन्ति मतयः पनिप्नतं हिरण्ययं शकुनं क्षामणि स्थाम् ॥

नाके॑ सुप॒र्णमु॑पपप्ति॒वांसं॒ गिरो॑ वे॒नाना॑मकृपन्त पू॒र्वीः । शिशुं॑ रिहन्ति म॒तय॒: पनि॑प्नतं हिर॒ण्ययं॑ शकु॒नं क्षाम॑णि॒ स्थाम् ॥

nā́ke suparṇám upapáptivāṃsaṃ gíro venā́nām akṛpanta pū́rvīḥ | śíśuṃ rihanti matáyaḥ pánipnataṃ hiraṇyáyaṃ śakunáṃ kṣā́maṇi sthā́m ||

In the summit of heaven, the ancient utterances of the aspiring powers have fashioned the fair-winged one that has alighted. The thoughts lick and cherish the child, ever-moving—golden bird established in the dwelling of earth.

नाके॑ । सु॒ऽप॒र्णम् । उ॒प॒प॒प्ति॒ऽवांस॑म् । गिरः॑ । वे॒नाना॑म् । अ॒कृ॒प॒न्त॒ । पू॒र्वीः । शिशु॑म् । रि॒ह॒न्ति॒ । म॒तयः॑ । पनि॑प्नतम् । हि॒र॒ण्यय॑म् । श॒कु॒नम् । क्षाम॑णि । स्था॒म् ॥नाके । सुपर्णम् । उपपप्तिवांसम् । गिरः । वेनानाम् । अकृपन्त । पूर्वीः । शिशुम् । रिहन्ति । मतयः । पनिप्नतम् । हिरण्ययम् । शकुनम् । क्षामणि । स्थाम् ॥nāke | su-parṇam | upapapti-vāṃsam | giraḥ | venānām | akṛpanta | pūrvīḥ | śiśum | rihanti | matayaḥ | panipnatam | hiraṇyayam | śakunam | kṣāmaṇi | sthām

नाकेin the heaven / on the celestial vault
नाके:
अधिकारण
TypeNoun
Rootनाक (प्रातिपदिक)
सुपर्णम्the fair-winged one (bird)
सुपर्णम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसुपर्ण (प्रातिपदिक)
उपnear, towards
उप:
TypeIndeclinable
Rootउप
अपपप्तिवांसम्having flown/fallen down (alighted)
अपपप्तिवांसम्:
कर्म
TypeParticiple (Adjective)
Root√पत् (पतति) + उपसर्ग अप-; कृदन्त-प्रातिपदिक: अपपप्तिवस्
गिरःsongs, hymns
गिरः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootगिर् (प्रातिपदिक)
वेनानाम्of the seers/poets (venas)
वेनानाम्:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootवेन (प्रातिपदिक)
अकृपन्तthey fashioned/arranged
अकृपन्त:
TypeVerb
Root√कृप्/कॢप् (वेद. ‘कृप्’ = ‘कल्पयति/रचयति/सम्पादयति’)
पूर्वीःmany former/earlier (ones)
पूर्वीः:
कर्म
TypeAdjective
Rootपूर्व (प्रातिपदिक)
शिशुम्the child, the young one
शिशुम्:
कर्म
TypeNoun
Rootशिशु (प्रातिपदिक)
रिहन्तिthey lick
रिहन्ति:
TypeVerb
Root√रिह् (लेहने)
मतयःthoughts, inspirations
मतयः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootमति (प्रातिपदिक)
पनि-प्नतम्much-praised / repeatedly lauded (one)
पनि-प्नतम्:
कर्म
TypeParticiple (Adjective)
Root√पन्/पण् (स्तुतौ/प्रशंसायाम्; वेद. ‘पनि’ = ‘स्तुति/प्रशंसा’) + √पन्/पत्?; कृदन्त-प्रातिपदिक: पनिप्नत
हिरण्यम्golden
हिरण्यम्:
विशेषण (कर्मणि)
TypeAdjective
Rootहिरण्य (प्रातिपदिक)
शकुनम्bird
शकुनम्:
कर्म (शिशुम् इत्यस्य विशेष्य-समन्वयः)
TypeNoun
Rootशकुन (प्रातिपदिक)
क्षामणिon the earth / on the ground
क्षामणि:
अधिकारण
TypeNoun
Rootक्षामन् (प्रातिपदिक)
स्थाम्stand! / abide!
स्थाम्:
TypeVerb
Root√स्था (तिष्ठति)