HomeRig VedaMandala 9Sukta 84Mantra 5
Previous Mantra

Mantra 5

Sukta 9.84

Rishi: Ascribed in RV 9 to Pavāmāna seers (exact attribution for 9.84 not resolved from provided excerpt).
Devata: Soma Pavamāna
Chandas: Likely Jagatī or Triṣṭubh (verify against full hymn).

अभि त्यं गावः पयसा पयोवृधं सोमं श्रीणन्ति मतिभिः स्वर्विदम् । धनंजयः पवते कृत्व्यो रसो विप्रः कविः काव्येना स्वर्चनाः ॥

अ॒भि त्यं गाव॒: पय॑सा पयो॒वृधं॒ सोमं॑ श्रीणन्ति म॒तिभि॑: स्व॒र्विद॑म् । ध॒नं॒ज॒यः प॑वते॒ कृत्व्यो॒ रसो॒ विप्र॑: क॒विः काव्ये॑ना॒ स्व॑र्चनाः ॥

abhí tyáṃ gā́vaḥ páyasā payovṛ́dhaṃ sómaṃ śrīṇanti matíbhiḥ svàrvidam | dhanáṃjayaḥ pavate kṛ́tvyo rásो vípraḥ kavíḥ kā́vyenā svàrcanāḥ ||

To that Soma the Rays add their milk, to the increaser of the milk of being, the finder of the Sun-world, by their luminous thoughts. The wealth-conqueror is purified—the effective rasa; the inspired seer-poet, by the power of his vision, shines with his own light.

अ॒भि । त्यम् । गावः॑ । पय॑सा । प॒यः॒ऽवृध॑म् । सोम॑म् । श्री॒ण॒न्ति॒ । म॒तिऽभिः॑ । स्वः॒ऽविद॑म् । ध॒न॒म्ऽज॒यः । प॒व॒ते॒ । कृत्व्यः॑ । रसः॑ । विप्रः॑ । क॒विः । काव्ये॑न । स्वः॑ऽचनाः ॥अभि । त्यम् । गावः । पयसा । पयःवृधम् । सोमम् । श्रीणन्ति । मतिभिः । स्वःविदम् । धनम्जयः । पवते । कृत्व्यः । रसः । विप्रः । कविः । काव्येन । स्वःचनाः ॥abhi | tyam | gāvaḥ | payasā | payaḥ-vṛdham | somam | śrīṇanti | mati-bhiḥ | svaḥ-vidam | dhanam-jayaḥ | pavate | kṛtvyaḥ | rasaḥ | vipraḥ | kaviḥ | kāvyena | svaḥ-canāḥ

अभिtowards, upon
अभि:
Adhikaraṇa (दिशा/अभिमुखता)
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग) / अभि (अव्यय)
त्यम्that (him/it)
त्यम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
गावःcows
गावः:
Kartā
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
पयसाwith milk
पयसा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootपयस् (प्रातिपदिक)
पयोवृधम्milk-increasing, nourished by milk
पयोवृधम्:
Karma (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपयस् + वृध (वृध् ‘वर्धने’) (समास-प्रातिपदिक)
सोमम्Soma
सोमम्:
Karma
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
श्रीणन्तिthey mix/prepare
श्रीणन्ति:
Kriyā
TypeVerb
Rootश्री (धातु: श्री/श्रीण् ‘मिश्रणे/संस्कारे’, Vedic ‘to mix/prepare’)
मतिभिःwith thoughts/prayers
मतिभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootमति (प्रातिपदिक)
स्वर्विदम्heaven-finding, finder of light
स्वर्विदम्:
Karma (विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्वर् + विद् (विद् ‘ज्ञाने’) (समास-प्रातिपदिक)
धनंजयःthe wealth-winner (Soma)
धनंजयः:
Kartā
TypeNoun (epithet)
Rootधन + जि (जि ‘जय’/‘विजये’) (समास-प्रातिपदिक)
पवतेpurifies/flows
पवते:
Kriyā
TypeVerb
Rootपू (धातु: पू ‘पवने/शोधने’)
कृत्व्यःto be accomplished; effective
कृत्व्यः:
Kartā (विशेषण)
TypeAdjective
Rootकृत्व्य (कृ ‘करणे’ से निष्पन्न विशेषण-प्रातिपदिक; ‘to be done/fit to be made’)
रसःjuice, essence
रसः:
Kartā (समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootरस (प्रातिपदिक)
विप्रःinspired sage
विप्रः:
Kartā (समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
कविःseer, poet
कविः:
Kartā (समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootकवि (प्रातिपदिक)
काव्येनwith poetic art/poetry
काव्येन:
Karaṇa
TypeNoun
Rootकाव्य (प्रातिपदिक)
स्वर्चनाःwell-praising / shining with good hymn
स्वर्चनाः:
Kartā (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु- + अर्चना (अर्च् ‘पूजायाम्/स्तुतौ’ से) (समास-प्रातिपदिक)