HomeRig VedaMandala 9Sukta 81Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 9.81

Rishi: Not securely inferable from the excerpt alone.
Devata: Soma Pavamāna, oriented to Indra’s empowerment.
Chandas: Likely Triṣṭubh (requires verification).

प्र सोमस्य पवमानस्योर्मय इन्द्रस्य यन्ति जठरं सुपेशसः । दध्ना यदीमुन्नीता यशसा गवां दानाय शूरमुदमन्दिषुः सुताः ॥

प्र सोम॑स्य॒ पव॑मानस्यो॒र्मय॒ इन्द्र॑स्य यन्ति ज॒ठरं॑ सु॒पेश॑सः । द॒ध्ना यदी॒मुन्नी॑ता य॒शसा॒ गवां॑ दा॒नाय॒ शूर॑मु॒दम॑न्दिषुः सु॒ताः ॥

prá sómasya pavamānasyórmaya índrasya yanti jaṭháraṃ su-péśasaḥ | dadhnā́ yad ī́m unnī́tā yaśásā gávāṃ dānā́ya śū́ram úd amandiṣuḥ sutā́ḥ ||

Forward surge the waves of Soma in his purification; fair-formed, they go to Indra’s belly. When uplifted with curd (with the thickened richness), pressed out, they exhilarate the hero for the giving of the Rays of Light—by glory they raise him upward.

प्र । सोम॑स्य । पव॑मानस्य । ऊ॒र्मयः॑ । इन्द्र॑स्य । य॒न्ति॒ । ज॒ठर॑म् । सु॒ऽपेश॑सः । द॒ध्ना । यत् । ई॒म् । उत्ऽनी॑ताः । य॒शसा॑ । गवा॑म् । दा॒नाय॑ । शूर॑म् । उ॒त्ऽअम॑न्दिषुः । सु॒ताः ॥प्र । सोमस्य । पवमानस्य । ऊर्मयः । इन्द्रस्य । यन्ति । जठरम् । सुपेशसः । दध्ना । यत् । ईम् । उत्नीताः । यशसा । गवाम् । दानाय । शूरम् । उत्अमन्दिषुः । सुताः ॥pra | somasya | pavamānasya | ūrmayaḥ | indrasya | yanti | jaṭharam | su-peśasaḥ | dadhnā | yat | īm | ut-nītāḥ | yaśasā | gavām | dānāya | śūram | ut-amandiṣuḥ | sutāḥ

प्रforth, forward
प्र:
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग) / pra
सोमस्यof Soma
सोमस्य:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक) / soma
पवमानस्यof the purifying (Soma)
पवमानस्य:
सम्बन्ध
TypeAdjective (epithet)
Rootपवमान (कृदन्त-प्रातिपदिक; √पू ‘to purify’/√पु ‘to cleanse’, पवते) / pavamāna
ऊर्मयःwaves, billows
ऊर्मयः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootऊर्मि (प्रातिपदिक) / ūrmi
इन्द्रस्यof Indra
इन्द्रस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक) / indra
यन्तिgo, move
यन्ति:
क्रिया
TypeVerb
Root√या (याति) / √yā
जठरम्belly, stomach
जठरम्:
कर्म
TypeNoun
Rootजठर (प्रातिपदिक) / jaṭhara
सुपेशसःbeautiful, well-formed
सुपेशसः:
कर्तृ (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootसुपेशस् (सु- + पेशस् ‘form/beauty’) / supeśas
दध्नाwith curdled milk, with curds
दध्ना:
करण
TypeNoun
Rootदधन्/दधि (प्रातिपदिक) / dadhan/dadhi
यत्when, as
यत्:
TypeIndeclinable (relative) / Pronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) / yad
ईम्him/it (emphatic particle)
ईम्:
TypeIndeclinable
Rootईम् (निपात) / īm
उन्नीताःraised up, led upward
उन्नीताः:
कर्तृ (विशेषणरूपेण)
TypeParticiple
Rootउद्-√नी (नेति) → उन्नीत (PPP) / ud-√nī
यशसाwith glory, by fame
यशसा:
करण
TypeNoun
Rootयशस् (प्रातिपदिक) / yaśas
गवाम्of cows
गवाम्:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक) / go
दानायfor giving, for a gift
दानाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootदान (प्रातिपदिक) / dāna
शूरम्the hero (Indra)
शूरम्:
कर्म
TypeNoun/Adjective
Rootशूर (प्रातिपदिक) / śūra
उद्up, forth
उद्:
TypeIndeclinable
Rootउद् (उपसर्ग) / ud
अमन्दिषुःthey exhilarated, they made (him) glad
अमन्दिषुः:
क्रिया
TypeVerb
Root√मन्द् (मन्दते/मन्दति; ‘to be glad, exhilarate’) with अ-augment? → अमन्दिषुः / √mand
सुताःpressed (Soma-draughts)
सुताः:
कर्तृ
TypeParticiple
Rootसु (PPP ‘pressed’) from √सु/√सव् ‘to press (Soma)’ → सुत / √su