HomeRig VedaMandala 9Sukta 80Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 9.80

Rishi: Not securely inferable from the excerpt alone.
Devata: Soma Pavamāna (addressed directly).
Chandas: Likely Triṣṭubh (requires verification).

तं त्वा देवेभ्यो मधुमत्तमं नरः सहस्रधारं दुहते दश क्षिपः । नृभिः सोम प्रच्युतो ग्रावभिः सुतो विश्वान्देवाँ आ पवस्वा सहस्रजित् ॥

तं त्वा॑ दे॒वेभ्यो॒ मधु॑मत्तमं॒ नर॑: स॒हस्र॑धारं दुहते॒ दश॒ क्षिप॑: । नृभि॑: सोम॒ प्रच्यु॑तो॒ ग्राव॑भिः सु॒तो विश्वा॑न्दे॒वाँ आ प॑वस्वा सहस्रजित् ॥

táṃ tvā devébhyo mádhumattamaṃ náraḥ sahásra-dhāraṃ duhate dáśa kṣípaḥ | nṛ́bhiḥ soma prácyuto grā́vabhiḥ sutó viśvā́n devā́ṃ ā́ pavasvā sahasra-jit ||

Thee, most honeyed for the gods, the strong ones draw out—thousand-streamed—from the ten fingers. O Soma, pressed by men with the stones, released into flow, purify thyself toward all the gods, thou conqueror of a thousand resistances.

तम् । त्वा॒ । दे॒वेभ्यः॑ । मधु॑मत्ऽतमम् । नरः॑ । स॒हस्र॑ऽधारम् । दु॒ह॒ते॒ । दश॑ । क्षिपः॑ । नृऽभिः॑ । सो॒म॒ । प्रऽच्यु॑तः । ग्राव॑ऽभिः । सु॒तः । विश्वा॑न् । दे॒वान् । आ । प॒व॒स्व॒ । स॒ह॒स्र॒ऽजि॒त् ॥तम् । त्वा । देवेभ्यः । मधुमत्तमम् । नरः । सहस्रधारम् । दुहते । दश । क्षिपः । नृभिः । सोम । प्रच्युतः । ग्रावभिः । सुतः । विश्वान् । देवान् । आ । पवस्व । सहस्रजित् ॥tam | tvā | devebhyaḥ | madhumat-tamam | naraḥ | sahasra-dhāram | duhate | daśa | kṣipaḥ | nṛ-bhiḥ | soma | pra-cyutaḥ | grāva-bhiḥ | sutaḥ | viśvān | devān | ā | pavasva | sahasra-jit

तम्him / that (Soma)
तम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
देवेभ्यःto/for the gods
देवेभ्यः:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
मधुमत्तमम्most honeyed / sweetest
मधुमत्तमम्:
कर्म (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootमधुमत् (प्रातिपदिक; मधु + मतुप्)
नरःmen
नरः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
सहस्रधारम्having a thousand streams
सहस्रधारम्:
कर्म (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootसहस्रधार (प्रातिपदिक; सहस्र + धार)
दुहतेthey milk / draw out
दुहते:
क्रिया
TypeVerb
Rootदुह्
दशten
दश:
विशेषणम् (परिमाण)
TypeNumeral
Rootदशन् (संख्या-प्रातिपदिक)
क्षिपःvessels / bowls
क्षिपः:
अधिकारण (यत्र दुह्यते/येषु)
TypeNoun
Rootक्षिप् (प्रातिपदिक; ‘क्षिप्’/‘क्षिपि’—पात्र/आधार-नाम, RV-प्रयोगः)
नृभिःby men
नृभिः:
करण (सह/द्वारा)
TypeNoun
Rootनृ (प्रातिपदिक)
सोमO Soma
सोम:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
प्रच्युतःhaving been set in motion / poured forth
प्रच्युतः:
कर्तृ (विशेषणम्; सोमस्य)
TypeParticiple (Adjective)
Rootप्र + च्युत (√च्यु ‘to fall/move’ से क्त-प्रत्यय; कṛदन्त)
ग्रावभिःwith pressing-stones
ग्रावभिः:
करण
TypeNoun
Rootग्रावन् (प्रातिपदिक)
सुतःpressed
सुतः:
कर्तृ (विशेषणम्; सोमस्य)
TypeParticiple (Adjective)
Rootसु (√सु ‘to press/express’ से क्त-प्रत्यय; कṛदन्त)
विश्वान्all
विश्वान्:
कर्म (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
देवान्the gods
देवान्:
कर्म
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
hither / forth
:
क्रियाविशेषणम्
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
पवस्वpurify yourself / flow pure
पवस्व:
क्रिया
TypeVerb
Rootपू (√पू ‘to purify’) / पव् (Vedic present-stem)
सहस्रजित्O thousand-winning (one)
सहस्रजित्:
सम्बोधन
TypeNoun/Adjective
Rootसहस्रजित् (प्रातिपदिक; सहस्र + जित् ‘conquering/winning’)