HomeRig VedaMandala 9Sukta 80Mantra 5
Previous Mantra

Mantra 5

Sukta 9.80

Rishi: Not securely inferable from the excerpt alone.
Devata: Soma Pavamāna, explicitly as Indra’s gladdener.
Chandas: Likely Triṣṭubh (requires verification).

तं त्वा हस्तिनो मधुमन्तमद्रिभिर्दुहन्त्यप्सु वृषभं दश क्षिपः । इन्द्रं सोम मादयन्दैव्यं जनं सिन्धोरिवोर्मिः पवमानो अर्षसि ॥

तं त्वा॑ ह॒स्तिनो॒ मधु॑मन्त॒मद्रि॑भिर्दु॒हन्त्य॒प्सु वृ॑ष॒भं दश॒ क्षिप॑: । इन्द्रं॑ सोम मा॒दय॒न्दैव्यं॒ जनं॒ सिन्धो॑रिवो॒र्मिः पव॑मानो अर्षसि ॥

táṃ tvā hastíno mádhumantam ádribhir duhánty apsú vṛṣabháṃ dáśa kṣípaḥ | índraṃ soma mādayan daívyam jánaṃ síndhor ivormíḥ pavamāno arṣasi ||

Thee, full of sweetness, the skilful hands draw out with the stones—within the waters—the bull from the ten fingers. O Soma, making Indra glad, gladdening the divine people within us, thou rushest purified like a wave of the river.

तम् । त्वा॒ । ह॒स्तिनः॑ । मधु॑ऽमन्तम् । अद्रि॑ऽभिः । दु॒हन्ति॑ । अ॒प्ऽसु । वृ॒ष॒भम् । दश॑ । क्षिपः॑ । इन्द्र॑म् । सो॒म॒ । मा॒दय॑न् । दैव्य॑म् । जन॑म् । सिन्धोः॑ऽइव । ऊ॒र्मिः । पव॑मानः । अ॒र्ष॒सि॒ ॥तम् । त्वा । हस्तिनः । मधुमन्तम् । अद्रिभिः । दुहन्ति । अप्सु । वृषभम् । दश । क्षिपः । इन्द्रम् । सोम । मादयन् । दैव्यम् । जनम् । सिन्धोःइव । ऊर्मिः । पवमानः । अर्षसि ॥tam | tvā | hastinaḥ | madhu-mantam | adri-bhiḥ | duhanti | ap-su | vṛṣabham | daśa | kṣipaḥ | indram | soma | mādayan | daivyam | janam | sindhoḥ-iva | ūrmiḥ | pavamānaḥ | arṣasi

तम्him/that (one)
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
त्वाyou (acc. sg.)
त्वा:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
हस्तिनःthe handlers/pressers (lit. ‘having hands’)
हस्तिनः:
Kartā
TypeNoun
Rootहस्तिन् (प्रातिपदिक)
मधुमन्तम्honeyed, sweet (rich in mead)
मधुमन्तम्:
Karma
TypeAdjective
Rootमधुमन्त् (प्रातिपदिक)
अद्रिभिःwith the pressing-stones
अद्रिभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootअद्रि (प्रातिपदिक)
दुहन्तिthey milk/draw out
दुहन्ति:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootदुह्
अप्सुin the waters
अप्सु:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
वृषभम्the bull (strong one)
वृषभम्:
Karma
TypeNoun
Rootवृषभ (प्रातिपदिक)
दशten
दश:
(विशेषणम्)
TypeNumeral
Rootदशन्/दश (संख्या-प्रातिपदिक)
क्षिपःfingers/hands
क्षिपः:
Kartā
TypeNoun
Rootक्षिप् (प्रातिपदिक; RV ‘finger/hand’)
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
सोमO Soma
सोम:
(सम्बोधन)
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
मादयन्gladdening, intoxicating
मादयन्:
Kartā
TypeVerb (participle)
Rootमद् (णिच्) → मादय
दैव्यम्divine
दैव्यम्:
Karma
TypeAdjective
Rootदैव्य (प्रातिपदिक)
जनम्people, race
जनम्:
Karma
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक)
सिन्धोःof the river/stream
सिन्धोः:
(सम्बन्धः)
TypeNoun
Rootसिन्धु (प्रातिपदिक)
इवlike, as
इव:
(उपमा)
TypeIndeclinable
Rootइव
ऊर्मिःa wave
ऊर्मिः:
Kartā
TypeNoun
Rootऊर्मि (प्रातिपदिक)
पवमानःpurifying himself, flowing clear
पवमानः:
Kartā
TypeVerb (participle)
Rootपू (धातु) → पवमान (प्रातिपदिक; ‘self-purifying’)
अर्षसिyou flow, you rush
अर्षसि:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootऋष्/अर्ष् (Vedic: ‘to flow, rush’)