HomeRig VedaMandala 9Sukta 79Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 9.79

Devata: Soma Pavamāna (Indu/Indavaḥ)

अचोदसो नो धन्वन्त्विन्दवः प्र सुवानासो बृहद्दिवेषु हरयः । वि च नशन्न इषो अरातयोऽर्यो नशन्त सनिषन्त नो धियः ॥

अ॒चो॒दसो॑ नो धन्व॒न्त्विन्द॑व॒: प्र सु॑वा॒नासो॑ बृ॒हद्दि॑वेषु॒ हर॑यः । वि च॒ नश॑न्न इ॒षो अरा॑तयो॒ऽर्यो न॑शन्त॒ सनि॑षन्त नो॒ धिय॑: ॥

acódaso no dhanvantv índavaḥ prá suvānā́so bṛhád-diveṣu háryaḥ | ví ca náśann a iṣó arā́tayo’ryó náśanta sániṣanta no dhíyaḥ ||

May the unimpelled Soma-drops for us speed forward, pressed out, the bright ones in the vast heavens. Let our impulsions and nourishments spread out; let the non-givers perish like strangers, and let our thoughts win the gain.

अ॒चो॒दसः॑ । नः॒ । ध॒न्व॒न्तु॒ । इन्द॑वः । प्र । सु॒वा॒नासः॑ । बृ॒हत्ऽदि॑वेषु । हर॑यः । वि । च॒ । नश॑न् । नः॒ । इ॒षः । अरा॑तयः । अ॒र्यः । न॒श॒न्त॒ । सनि॑षन्तन । धियः॑ ॥अचोदसः । नः । धन्वन्तु । इन्दवः । प्र । सुवानासः । बृहत्दिवेषु । हरयः । वि । च । नशन् । नः । इषः । अरातयः । अर्यः । नशन्त । सनिषन्तन । धियः ॥acodasaḥ | naḥ | dhanvantu | indavaḥ | pra | suvānāsaḥ | bṛhat-diveṣu | harayaḥ | vi | ca | naśan | naḥ | iṣaḥ | arātayaḥ | aryaḥ | naśanta | saniṣanta | naḥ | dhiyaḥ

अचोदसःunimpelled / self-impelled (not driven by another)
अचोदसः:
विशेषण (कर्तृसम्बन्धी) — ‘इन्दवः’ का
TypeAdjective
Rootअ-चोदस् (प्रातिपदिक; नञ्-समास) < चोदस् (√चुद् ‘प्रेरणे’ से) अथवा चोदस् ‘प्रेरणा/आदेश’
नःof us / our
नः:
सम्बन्ध (genitive) — ‘our’
TypePronoun
Rootअस्मद्
धन्वन्तुlet them run / speed forth
धन्वन्तु:
क्रिया
TypeVerb
Root√धन्/धन्व् (धन्वति/धन्वते ‘धावने/वेगे’ वैदिक)
इन्दवःthe Soma-drops
इन्दवः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootइन्दु (सोम)
प्रforth / forward
प्र:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootप्र
सुवानासःbeing pressed / pressing (as Soma)
सुवानासः:
कर्तृ-विशेषण — ‘इन्दवः’ का
TypeParticiple (Adjective/Noun)
Root√सु (सुनोति ‘अभिषवे’) → सुवान (कृदन्त)
बृहद्दिवेषुin the lofty heavens / in the great skies
बृहद्दिवेषु:
अधिकारण
TypeNoun phrase
Rootबृहत् (विशेषण) + दिव्/द्यौ (दिव् ‘day/sky’)
हरयःthe tawny ones (golden Soma-streams)
हरयः:
कर्तृ (द्वितीय पादे निहित क्रियासम्बन्ध) / अथवा ‘इन्दवः’ के विशेष्य-सम्बन्धी
TypeNoun
Rootहरि (हरितवर्ण/हरि ‘bay/ tawny’; सोमवर्ण)
विapart / away
वि:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootवि
and
:
सम्बन्धक
TypeIndeclinable
Root
नशन्destroying / driving away
नशन्:
कर्तृ-विशेषण/क्रियासम्बन्धी
TypeParticiple
Root√नश् (नशति ‘नाशने/प्रापणे’ वैदिक; यहाँ ‘नाशयति/नश्यति’ भाव)
नःof us / our
नः:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद्
इषःrefreshments / strengths / boons
इषः:
कर्म
TypeNoun
Rootइष् (स्त्री. ‘इष्टि/पोषण/refreshment, strength’)
अरातयःhostilities / enemies / niggardlinesses
अरातयः:
कर्तृ (नशन्त) / विरोधी-समूह
TypeNoun
Rootअराति (स्त्री. ‘हानि/अभाव/दुष्टता’; ‘अराति’ = शत्रुता/कंजूसी) → अराति- (प्रातिपदिक)
अर्यःa noble man / an Arya
अर्यः:
कर्तृ (उपमान-कर्तृ) — ‘अरातयः’ के लिए उपमा
TypeNoun
Rootअर्य (पुं. ‘आर्य/स्वामी/हितैषी’)
नशन्तthey perish / they are destroyed
नशन्त:
क्रिया
TypeVerb
Root√नश्
सनिषन्तmay they win / may they gain
सनिषन्त:
क्रिया (आशीः)
TypeVerb
Root√सन् (सनोति ‘लाभे/प्राप्तौ’)
नःto us
नः:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootअस्मद्
धियःinsights / prayers / inspired thoughts
धियः:
कर्म
TypeNoun
Rootधि (स्त्री. ‘धिया’ = thought, insight, prayer)