HomeRig VedaMandala 9Sukta 78Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 9.78

Devata: Soma Pavamāna (prepared for Indra)

इन्द्राय सोम परि षिच्यसे नृभिर्नृचक्षा ऊर्मिः कविरज्यसे वने । पूर्वीर्हि ते स्रुतयः सन्ति यातवे सहस्रमश्वा हरयश्चमूषदः ॥

इन्द्रा॑य सोम॒ परि॑ षिच्यसे॒ नृभि॑र्नृ॒चक्षा॑ ऊ॒र्मिः क॒विर॑ज्यसे॒ वने॑ । पू॒र्वीर्हि ते॑ स्रु॒तय॒: सन्ति॒ यात॑वे स॒हस्र॒मश्वा॒ हर॑यश्चमू॒षद॑: ॥

índrāya soma pári ṣicyase nṛ́bhir nṛ-cákṣā ūŕmiḥ kavír ajyase vánē | pūrvī́r hí te srutáyaḥ sánti yā́tave sahásram áśvā háryaś camū-sádaḥ ||

For Indra, O Soma, you are poured all around by the human powers; a wave with the seeing of men, a seer, you are anointed in the wood (the pressing-place). Many are your ancient currents for the journey; a thousand are your bright steeds, seated in the offering-bowl, carrying the force onward.

इन्द्रा॑य । सो॒म॒ । परि॑ । सि॒च्य॒से॒ । नृऽभिः॑ । नृ॒ऽचक्षाः॑ । ऊ॒र्मिः । क॒विः । अ॒ज्य॒से॒ । वने॑ । पू॒र्वीः । हि । ते॒ । स्रु॒तयः॑ । सन्ति॑ । यात॑वे । स॒हस्र॑म् । अश्वाः॑ । हर॑यः । च॒मू॒ऽसदः॑ ॥इन्द्राय । सोम । परि । सिच्यसे । नृभिः । नृचक्षाः । ऊर्मिः । कविः । अज्यसे । वने । पूर्वीः । हि । ते । स्रुतयः । सन्ति । यातवे । सहस्रम् । अश्वाः । हरयः । चमूसदः ॥indrāya | soma | pari | sicyase | nṛ-bhiḥ | nṛ-cakṣāḥ | ūrmiḥ | kaviḥ | ajyase | vane | pūrvīḥ | hi | te | srutayaḥ | santi | yātave | sahasram | aśvāḥ | harayaḥ | camū-sadaḥ

इन्द्रायto/for Indra
इन्द्राय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
सोमO Soma
सोम:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
परिaround, forth
परि:
TypeIndeclinable
Rootपरि
षिच्यसेyou are poured/strained
षिच्यसे:
कर्म (कर्मणि-भावः/मध्यस्थ-प्रयोगः: ‘thou art poured’)
TypeVerb
Rootसिच् (धातु)
नृभिःby men
नृभिः:
करण
TypeNoun
Rootनृ (प्रातिपदिक)
नृचक्षाःman-seeing, watched by men
नृचक्षाः:
कर्तृ (विशेषणरूपेण कर्तृपदस्य)
TypeAdjective
Rootनृ-चक्षस् (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/तत्पुरुष-समास)
ऊर्मिःthe wave/surge
ऊर्मिः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootऊर्मि (प्रातिपदिक)
कविःthe seer, poet
कविः:
कर्तृ (ऊर्मेः/सोमस्य विशेषणम्)
TypeNoun
Rootकवि (प्रातिपदिक)
अज्यसेyou are anointed/smeared
अज्यसे:
कर्म (कर्मणि-भावः/मध्यस्थ-प्रयोगः: ‘thou art anointed’)
TypeVerb
Rootअञ्ज् (धातु) / अञ्ज (to smear, anoint)
वनेin the wood/forest (i.e., in the wooden vat/pressing-place)
वने:
अधिकरण
TypeNoun
Rootवन (प्रातिपदिक)
पूर्वीःmany former/earlier
पूर्वीः:
कर्तृ (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootपूर्व (प्रातिपदिक)
हिfor, indeed
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
तेof you, your
ते:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
स्रुतयःstreams, runnings
स्रुतयः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootस्रुति (प्रातिपदिक)
सन्तिare
सन्ति:
— (सत्तार्थक-क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
यातवेto go, for going
यातवे:
प्रयोजन/उद्देश्य
TypeVerb
Rootया (धातु) → यातु (कृदन्त-प्रातिपदिक) / यातव् (infinitive in -तवे)
सहस्रम्a thousand
सहस्रम्:
कर्म (गम्य/प्राप्य-परिमाणम्)
TypeNoun
Rootसहस्र (प्रातिपदिक)
अश्वाःhorses
अश्वाः:
कर्तृ (हरयः इत्यस्य सह-समुच्चयः)
TypeNoun
Rootअश्व (प्रातिपदिक)
हरयःthe tawny ones (bays; Indra’s horses)
हरयः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक)
चमूषदःsitting in the ladle/bowl; stationed at the soma-bowl
चमूषदः:
कर्तृ (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootचमू-षद् (प्रातिपदिक; समास: ‘in the ladle/bowl’ + ‘sitting’)