HomeRig VedaMandala 9Sukta 74Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 9.74

Rishi: Unknown/uncertain in provided input
Devata: Soma Pavamāna (with imagery overlapping Agni/solar pursuit of svar)
Chandas: Jagatī (probable; verify)

शिशुर्न जातोऽव चक्रदद्वने स्वर्यद्वाज्यरुषः सिषासति । दिवो रेतसा सचते पयोवृधा तमीमहे सुमती शर्म सप्रथः ॥

शिशु॒र्न जा॒तोऽव॑ चक्रद॒द्वने॒ स्व१॒॑र्यद्वा॒ज्य॑रु॒षः सिषा॑सति । दि॒वो रेत॑सा सचते पयो॒वृधा॒ तमी॑महे सुम॒ती शर्म॑ स॒प्रथ॑: ॥

śíśur ná jātó ’vá cakradad vánē svàr yád vājī́ aruṣáḥ sisāsati | divó rétasā sacate payovṛ́dhā tám īmahe sumatī́ śárma sapráthaḥ ||

Like a newborn child he cries out in the wood, when the ruddy, force-bearing one seeks the light. He joins with the seed of heaven, increasing the milk of plenitude; him we invoke for a wide peace and a luminous right-mindedness.

शिशुः॑ । न । जा॒तः । अव॑ । च॒क्र॒द॒त् । वने॑ । स्वः॑ । यत् । वा॒जी । अ॒रु॒षः । सिसा॑सति । दि॒वः । रेत॑सा । स॒च॒ते॒ । प॒यः॒ऽवृधा॑ । तम् । ई॒म॒हे॒ । सु॒ऽम॒ती । शर्म॑ । स॒ऽप्रथः॑ ॥शिशुः । न । जातः । अव । चक्रदत् । वने । स्वः । यत् । वाजी । अरुषः । सिसासति । दिवः । रेतसा । सचते । पयःवृधा । तम् । ईमहे । सुमती । शर्म । सप्रथः ॥śiśuḥ | na | jātaḥ | ava | cakradat | vane | svaḥ | yat | vājī | aruṣaḥ | sisāsati | divaḥ | retasā | sacate | payaḥ-vṛdhā | tam | īmahe | su-matī | śarma | sa-prathaḥ

शिशुःthe child / young one
शिशुः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootशिशु- (प्रातिपदिक)
like, as
:
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
जातःborn
जातः:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeParticiple
Root√जन् (जनि) → जात (कृदन्त)
अवdown, forth
अव:
TypeIndeclinable
Rootअव (उपसर्ग/अव्यय)
चक्रदत्he has made / fashioned
चक्रदत्:
क्रिया
TypeVerb
Root√कृ (करोति) → चक्रदत् (वेदिक-लुङ्/अोरिस्ट रूप)
वनेin the wood / in the forest
वने:
अधिकरण
TypeNoun
Rootवन- (प्रातिपदिक)
स्वःheaven, the sky-world
स्वः:
कर्म
TypeNoun
Rootस्वर्/स्वः (प्रातिपदिक)
यत्which
यत्:
कर्म (सम्बन्धक)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम)
वाज्यःprize-winning, bringing strength
वाज्यः:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootवाज्य- (प्रातिपदिक; वाज ‘प्राइज/strength’)
अरुषःruddy, tawny
अरुषः:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootअरुष- (प्रातिपदिक)
सिषासतिhe desires / seeks
सिषासति:
क्रिया
TypeVerb
Root√सन्/सिषास् (इच्छार्थे; desiderative of √सा/√सन्)
दिवःof heaven
दिवः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootदिव्- (प्रातिपदिक)
रेतसाwith seed / semen (generative fluid)
रेतसा:
करण
TypeNoun
Rootरेतस्- (प्रातिपदिक)
सचतेhe accompanies / joins
सचते:
क्रिया
TypeVerb
Root√सच् (सचते)
पयः-वृधाmilk-increasing / growing by milk
पयः-वृधा:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootपयस्- + वृध- (प्रातिपदिक; समास)
तम्him
तम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
ईमहेwe seek / we implore
ईमहे:
क्रिया
TypeVerb
Root√यम्/ई (वेदिक: ईमहे ‘we seek/implore’)
सुमतिःgood thought, favor
सुमतिः:
कर्तृ/हेतुः (आशीर्वचनार्थे)
TypeNoun
Rootसु- + मति- (प्रातिपदिक)
शर्मshelter, protection
शर्म:
कर्म
TypeNoun
Rootशर्मन्/शर्म (प्रातिपदिक)
सप्रथःwidely extended, far-spreading
सप्रथः:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootसु- + प्रथ- (प्रातिपदिक)