HomeRig VedaMandala 9Sukta 73Mantra 8
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 8

Sukta 9.73

Rishi: Unknown/uncertain in provided input
Devata: Soma Pavamāna as guardian of ṛta (ṛtasya gopāḥ)
Chandas: Jagatī (probable; verify)

ऋतस्य गोपा न दभाय सुक्रतुस्त्री ष पवित्रा हृद्यन्तरा दधे । विद्वान्त्स विश्वा भुवनाभि पश्यत्यवाजुष्टान्विध्यति कर्ते अव्रतान् ॥

ऋ॒तस्य॑ गो॒पा न दभा॑य सु॒क्रतु॒स्त्री ष प॒वित्रा॑ हृ॒द्य१॒॑न्तरा द॑धे । वि॒द्वान्त्स विश्वा॒ भुव॑ना॒भि प॑श्य॒त्यवाजु॑ष्टान्विध्यति क॒र्ते अ॑व्र॒तान् ॥

ṛtásya gopā́ ná dábhāya sukrátus trī́ ṣá pavítrā hṛdy àntárā dadhe | vidvā́n sá víśvā bhúvanābhí paśyaty ávā́juṣṭān vidhyati kártē avratā́n ||

He is the herdsman-guardian of ṛta, not to be deceived, of perfect will; he sets the three purifiers within the heart. Knowing, he looks upon all the worlds; he strikes down the unwelcomed, the lawless who fashion disorder.

ऋ॒तस्य॑ । गो॒पाः । न । दभा॑य । सु॒ऽक्रतुः॑ । त्री । सः । प॒वित्रा॑ । हृ॒दि । अ॒न्तः । आ । द॒धे॒ । वि॒द्वान् । सः । विश्वा॑ । भुव॑ना । अ॒भि । प॒श्य॒ति॒ । अव॑ । अजु॑ष्टान् । वि॒ध्य॒ति । क॒र्ते । अ॒व्र॒तान् ॥ऋतस्य । गोपाः । न । दभाय । सुक्रतुः । त्री । सः । पवित्रा । हृदि । अन्तः । आ । दधे । विद्वान् । सः । विश्वा । भुवना । अभि । पश्यति । अव । अजुष्टान् । विध्यति । कर्ते । अव्रतान् ॥ṛtasya | gopāḥ | na | dabhāya | su-kratuḥ | trī | saḥ | pavitrā | hṛdi | antaḥ | ā | dadhe | vidvān | saḥ | viśvā | bhuvanā | abhi | paśyati | ava | ajuṣṭān | vidhyati | karte | avratān

ऋतस्यof ṛta (cosmic order/true law)
ऋतस्य:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootऋत (प्रातिपदिक)
गोपाःguardian, protector
गोपाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootगोपा (प्रातिपदिक; गो + पा)
not
:
TypeIndeclinable
Root
दभायharm/cheat (you)
दभाय:
TypeVerb
Rootदभ् (धातु)
सुक्रतुःof good resolve/power, wise
सुक्रतुः:
कर्तृ (गोपाः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective (used substantively)
Rootसु-क्रतु (प्रातिपदिक)
त्रीःthree
त्रीः:
कर्म
TypeNumeral/Adjective
Rootत्रि (संख्याप्रातिपदिक)
सःhe
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
पवित्राpurifying filters/strainers
पवित्रा:
कर्म
TypeNoun
Rootपवित्र (प्रातिपदिक)
हृद्यन्तराwithin the heart, inward
हृद्यन्तरा:
कर्म
TypeAdjective
Rootहृद्य-अन्तर (प्रातिपदिक; समास)
दधेhas placed/has set
दधे:
TypeVerb
Rootधा (धातु)
विद्वान्knowing, wise
विद्वान्:
कर्तृ (पश्यति इत्यस्य)
TypeParticiple (adjectival)
Rootविद् (धातु) → विद्वस् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
सःhe
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
विश्वाall
विश्वा:
कर्म
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
भुवनानिworlds, beings/realms
भुवनानि:
कर्म (विश्वा इत्यस्य विशेष्य)
TypeNoun
Rootभुवन (प्रातिपदिक)
अभिtowards, over, upon
अभि:
TypeIndeclinable (preverb/preposition)
Rootअभि
पश्यतिsees
पश्यति:
TypeVerb
Rootदृश् (धातु; पश्य-)
अवाजुष्टान्those not delighting in strength/prize (unfavourable)
अवाजुष्टान्:
कर्म
TypeAdjective (used substantively)
Rootअ- + वाजुष्ट (प्रातिपदिक; नञ्-समास)
विध्यतिpierces, strikes
विध्यति:
TypeVerb
Rootव्यध्/विध् (धातु; ‘to pierce/smite’)
कर्तेfor the doer/agent (for the performer)
कर्ते:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootकर्तृ (प्रातिपदिक)
अव्रतान्without sacred observance, lawless
अव्रतान्:
कर्म (अवाजुष्टान् इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective (used substantively)
Rootअ- + व्रत (प्रातिपदिक; नञ्-समास)