HomeRig VedaMandala 9Sukta 73Mantra 7
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 7

Sukta 9.73

Rishi: Unknown/uncertain in provided input
Devata: Soma Pavamāna; associated powers: Rudra-like energies and vigilant spaśaḥ
Chandas: Jagatī (probable; verify)

सहस्रधारे वितते पवित्र आ वाचं पुनन्ति कवयो मनीषिणः । रुद्रास एषामिषिरासो अद्रुहः स्पशः स्वञ्चः सुदृशो नृचक्षसः ॥

स॒हस्र॑धारे॒ वित॑ते प॒वित्र॒ आ वाचं॑ पुनन्ति क॒वयो॑ मनी॒षिण॑: । रु॒द्रास॑ एषामिषि॒रासो॑ अ॒द्रुह॒: स्पश॒: स्वञ्च॑: सु॒दृशो॑ नृ॒चक्ष॑सः ॥

sahásradhāre vítate pavítra ā́ vā́caṃ punanti kaváyo manīṣíṇaḥ | rudrā́sa eṣām iṣirā́so ádruhaḥ spáśaḥ sváñcaḥ sudṛ́śo nṛcákṣasaḥ ||

In the thousand-streamed, widely spread purifier, the seers and thinkers cleanse the Word. Their forces are Rudra-like—swift, without malice; their watchers are self-straight, clear-seeing, with the eye that discerns the human being.

स॒हस्र॑ऽधारे । विऽत॑ते । प॒वित्रे॑ । आ । वाच॑म् । पु॒न॒न्ति॒ । क॒वयः॑ । म॒नी॒षिणः॑ । रु॒द्रासः॑ । ए॒षा॒म् । इ॒षि॒रासः॑ । अ॒द्रुहः॑ । स्पशः॑ । सु॒ऽअञ्चः॑ । सु॒ऽदृशः॑ । नृ॒ऽचक्ष॑सः ॥सहस्रधारे । वितते । पवित्रे । आ । वाचम् । पुनन्ति । कवयः । मनीषिणः । रुद्रासः । एषाम् । इषिरासः । अद्रुहः । स्पशः । सुअञ्चः । सुदृशः । नृचक्षसः ॥sahasra-dhāre | vi-tate | pavitre | ā | vācam | punanti | kavayaḥ | manīṣiṇaḥ | rudrāsaḥ | eṣām | iṣirāsaḥ | adruhaḥ | spaśaḥ | su-añcaḥ | su-dṛśaḥ | nṛ-cakṣasaḥ

सहस्रधारेin the thousand-streamed (sieve/filter)
सहस्रधारे:
अधिकारण
TypeAdjective
Rootसहस्र- + धारा-
विततेin the outstretched/spread
वितते:
अधिकारण
TypeAdjective
Rootवि-√तन् (तनोति) → वितत-
पवित्रेin the purifier, the filter (soma-sieve)
पवित्रे:
अधिकारण
TypeNoun
Rootपवित्र-
towards, forth
:
TypeIndeclinable
Root
वाचम्speech, voice
वाचम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवाच्-
पुनन्तिthey purify
पुनन्ति:
TypeVerb
Root√पू (पुनाति)
कवयःthe seers/poets
कवयः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootकवि-
मनीषिणःthe thoughtful, wise
मनीषिणः:
कर्तृ
TypeAdjective (substantival)
Rootमनीषिन्-
रुद्रासःthe Rudras
रुद्रासः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootरुद्र-
एषाम्of these
एषाम्:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootएतद् (एष-)
इषिरासःvigorous/impetuous
इषिरासः:
कर्तृ
TypeAdjective (substantival)
Rootइषिर-
अद्रुहःnon-injuring, not deceitful
अद्रुहः:
कर्तृ
TypeAdjective (substantival)
Rootअ- + द्रुह् (द्रुह् ‘to harm’) → अद्रुह-
स्पशःwatchers, spies
स्पशः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootस्पश्/स्पश- (‘spy, watcher’)
स्वञ्चःswift-moving
स्वञ्चः:
कर्तृ
TypeAdjective (substantival)
Rootस्वञ्च-
सुदृशःgood-seeing, keen-sighted
सुदृशः:
कर्तृ
TypeAdjective (substantival)
Rootसु- + दृश् → सुदृश-
नृचक्षसःhaving men as their gaze; man-observing
नृचक्षसः:
कर्तृ
TypeAdjective (substantival)
Rootनृ- + चक्षस्-