HomeRig VedaMandala 9Sukta 71Mantra 7
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 7

Sukta 9.71

Rishi: Soma-Pavamāna tradition (Book 9).
Devata: Soma Pavamāna (with dawn imagery as supportive symbolism).
Chandas: Likely Jagatī (to be metrically confirmed).

परा व्यक्तो अरुषो दिवः कविर्वृषा त्रिपृष्ठो अनविष्ट गा अभि । सहस्रणीतिर्यतिः परायती रेभो न पूर्वीरुषसो वि राजति ॥

परा॒ व्य॑क्तो अरु॒षो दि॒वः क॒विर्वृषा॑ त्रिपृ॒ष्ठो अ॑नविष्ट॒ गा अ॒भि । स॒हस्र॑णीति॒र्यति॑: परा॒यती॑ रे॒भो न पू॒र्वीरु॒षसो॒ वि रा॑जति ॥

parā́ vyàkto aruṣó diváḥ kavír vṛ́ṣā tripṛṣṭhó anaviṣṭá gā́ abhí | sahásranītiḥ yátiḥ parāyátī rebhó ná pūrvī́r uṣáso ví rājati ||

Far he is made manifest—the tawny seer of heaven, the strong bull, triple-backed, seeking the rays. With a thousand guidances he journeys onward; like a singer he shines out through the many dawns that have gone before.

परा॑ । विऽअ॑क्तः । अ॒रु॒षः । दि॒वः । क॒विः । वृषा॑ । त्रि॒ऽपृ॒ष्ठः । अ॒न॒वि॒ष्ट॒ । गाः । अ॒भि । स॒हस्र॑ऽनीतिः । यतिः॑ । प॒रा॒ऽयतिः॑ । रे॒भः । न । पू॒र्वीः । उ॒षसः॑ । वि । रा॒ज॒ति॒ ॥परा । विअक्तः । अरुषः । दिवः । कविः । वृषा । त्रिपृष्ठः । अनविष्ट । गाः । अभि । सहस्रनीतिः । यतिः । परायतिः । रेभः । न । पूर्वीः । उषसः । वि । राजति ॥parā | vi-aktaḥ | aruṣaḥ | divaḥ | kaviḥ | vṛṣā | tri-pṛṣṭhaḥ | anaviṣṭa | gāḥ | abhi | sahasra-nītiḥ | yatiḥ | parāyatiḥ | rebhaḥ | na | pūrvīḥ | uṣasaḥ | vi | rājati

पराforth, away
परा:
TypeIndeclinable
Rootपरा (उपसर्ग/अव्यय)
व्यक्तःmanifest, clearly appearing
व्यक्तः:
Kartā (विशेषणम्)
TypeAdjective
Root√व्यञ्ज्/व्यच् (प्रकटने) → व्यक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
अरुषःruddy, tawny
अरुषः:
Kartā (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootअरुष (प्रातिपदिक)
दिवःof heaven/sky
दिवः:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौ (प्रातिपदिक: दिव्/द्यौ)
कविःseer, poet
कविः:
Kartā
TypeNoun
Rootकवि (प्रातिपदिक)
वृषाbull; mighty one
वृषा:
Kartā (विशेषणम्)
TypeNoun/Adjective
Rootवृषन्/वृष (प्रातिपदिक)
त्रिपृष्ठःthree-backed/three-ridged
त्रिपृष्ठः:
Kartā (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootत्रि-पृष्ठ (प्रातिपदिक)
अनविष्टnot having reached/entered (unattained)
अनविष्ट:
Kartā (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootअन-आ-√विश् (प्रवेशने/व्याप्तौ) → अनविष्ट (कृदन्त)
गाःcows; rays (fig.)
गाः:
Karma
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
अभिtowards, upon
अभि:
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
सहस्रणीतिḥhaving a thousand leadings/paths; thousand-guiding
सहस्रणीतिḥ:
Kartā (विशेषण/उपाधि)
TypeNoun/Adjective
Rootसहस्र-नीति (प्रातिपदिक)
यतिःgoer, mover
यतिः:
Kartā
TypeNoun
Rootयति (प्रातिपदिक)
परायतिःone who goes forth/away
परायतिः:
Kartā (विशेषणम्)
TypeNoun
Rootपरा-√या (गत्यर्थ) → परायतिः (कृदन्त-प्रातिपदिक)
रेभःsinger, praiser
रेभः:
Kartā (उपमा-भागः)
TypeNoun/Adjective
Rootरेभ (प्रातिपदिक)
like, as
:
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
पूर्वीःformer, earlier
पूर्वीः:
Karma (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootपूर्व (प्रातिपदिक)
उषसःdawns
उषसः:
Karma
TypeNoun
Rootउषस् (प्रातिपदिक)
विapart, widely, forth
वि:
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
राजतिshines, is resplendent
राजति:
— (क्रिया)
TypeVerb
Root√राज् (दीप्तौ/शोभायाम्)