HomeRig VedaMandala 9Sukta 71Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 9.71

Rishi: Soma-Pavamāna tradition (Book 9).
Devata: Soma Pavamāna.
Chandas: Likely Jagatī (to be metrically confirmed).

परि द्युक्षं सहसः पर्वतावृधं मध्वः सिञ्चन्ति हर्म्यस्य सक्षणिम् । आ यस्मिन्गावः सुहुताद ऊधनि मूर्धञ्छ्रीणन्त्यग्रियं वरीमभिः ॥

परि॑ द्यु॒क्षं सह॑सः पर्वता॒वृधं॒ मध्व॑: सिञ्चन्ति ह॒र्म्यस्य॑ स॒क्षणि॑म् । आ यस्मि॒न्गाव॑: सुहु॒ताद॒ ऊध॑नि मू॒र्धञ्छ्री॒णन्त्य॑ग्रि॒यं वरी॑मभिः ॥

pári dyukṣáṁ sáhasaḥ parvatā́vṛdhaṁ mádhvaḥ siñcanti hármyasya sakṣáṇim | ā yásmin gā́vaḥ suhútāda ū́dhani mūrdhán śrīṇanty agriyáṁ várīmabhiḥ ||

Around the shining one, grown by the mountain-force of might, they pour the honeyed delight into the home’s sustaining place. In him the cows—rays that drink the well-offered—mix on the head the foremost richness with their abundant measures.

परि॑ । द्यु॒क्षम् । सह॑सः । प॒र्व॒त॒ऽवृध॑म् । मध्वः॑ । सि॒ञ्च॒न्ति॒ । ह॒र्म्यस्य॑ । स॒क्षणि॑म् । आ । यस्मि॑न् । गावः॑ । सु॒हु॒त॒ऽआदः॑ । ऊध॑नि । मू॒र्धन् । श्री॒णन्ति॑ । अ॒ग्रि॒यम् । वरी॑मऽभिः ॥परि । द्युक्षम् । सहसः । पर्वतवृधम् । मध्वः । सिञ्चन्ति । हर्म्यस्य । सक्षणिम् । आ । यस्मिन् । गावः । सुहुतआदः । ऊधनि । मूर्धन् । श्रीणन्ति । अग्रियम् । वरीमभिः ॥pari | dyukṣam | sahasaḥ | parvata-vṛdham | madhvaḥ | siñcanti | harmyasya | sakṣaṇim | ā | yasmin | gāvaḥ | suhuta-ādaḥ | ūdhani | mūrdhan | śrīṇanti | agriyam | varīma-bhiḥ

परिaround, all around
परि:
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
द्युक्षम्the shining one / radiant (Soma)
द्युक्षम्:
Karma
TypeNoun/Adjective
Rootद्युक्ष (प्रातिपदिक; ‘द्युक्ष’)
सहसःof might, of strength
सहसः:
TypeNoun
Rootसहस् (प्रातिपदिक)
पर्वतावृधम्mountain-swelling / mountain-nourishing
पर्वतावृधम्:
Karma (विशेषणम् द्युक्षम्)
TypeAdjective (compound)
Rootपर्वत + वृध (वृध् ‘to grow/increase’)
मध्वःof sweetness / of honey (mead)
मध्वः:
TypeNoun
Rootमधु (प्रातिपदिक)
सिञ्चन्तिthey pour, they sprinkle
सिञ्चन्ति:
TypeVerb
Rootसिच् (धातु)
हर्म्यस्यof the house / mansion
हर्म्यस्य:
TypeNoun
Rootहर्म्य (प्रातिपदिक)
सक्षणिम्the companion / attendant (one who is with)
सक्षणिम्:
Karma
TypeNoun
Rootसक्षणि (प्रातिपदिक)
towards, unto
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
यस्मिन्in whom / in which
यस्मिन्:
Adhikaraṇa
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
गावःcows
गावः:
Kartā
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
सुहुतात्from the well-offered (oblation)
सुहुतात्:
Apādāna
TypeAdjective (kṛdanta used substantively)
Rootसु + हु (हु ‘to sacrifice/offer’) → सुहुत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
उधनिin the udder
उधनि:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootऊधन् (प्रातिपदिक)
मूर्धन्the head, the top
मूर्धन्:
Karma
TypeNoun
Rootमूर्धन् (प्रातिपदिक)
श्रीणन्तिthey mix/strain/prepare
श्रीणन्ति:
TypeVerb
Rootश्री (धातु; वैदिक ‘to mix/strain/prepare’)
अग्रियम्foremost, pre-eminent
अग्रियम्:
Karma (विशेषणम् मूर्धन्)
TypeAdjective
Rootअग्रिय (प्रातिपदिक)
वरीमभिःwith broad expanses / with wide (means)
वरीमभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootवरीमन् (प्रातिपदिक; ‘breadth/expanse’, also ‘wide spaces’)